စိတ်ဖိစီးမှု အကြောင်း
စိတ်ဖိစီးမှုသည် တောင်းဆိုမှုများအပေါ် ပုံမှန်တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်သော်လည်း ပြင်းထန်လွန်းခြင်း သို့မဟုတ် ကြာရှည်လွန်းပါက အိပ်စက်ခြင်း၊ စိတ်ခံစားမှု၊ ဆက်ဆံရေးနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ ကုထုံးသည် စိတ်ဖိစီးမှု၏ ရင်းမြစ်များကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ ထိန်းညှိနည်းများ သင်ယူရန်နှင့် နယ်နိမိတ်များ သတ်မှတ်ရန် ကူညီပေးသဖြင့် ဖိအားကို ပြန်လည်ထိန်းကျောင်းနိုင်လာပါသည်။
ကုသရေးစိတ်ပညာရှင်များသည် စိတ်ပူပန်မှုနှင့် စိတ်ကျရောဂါမှ ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော အခြေအနေများအထိ စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို အကဲဖြတ်ခြင်း၊ ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းတွင် အထူးပြုသင်တန်းဆင်းထားသော စိတ်ပညာရှင်များ ဖြစ်ပါသည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် စည်းမျဉ်းဖြင့်ထိန်းချုပ်ထားသော ကျန်းမာရေးအထူးပြုနယ်ပယ်ဖြစ်ပြီး Therapy247 က မှတ်ပုံတင်မှုကို စစ်ဆေးပါသည်။
မြန်မာတွင် စိတ်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ရယူခြင်း
ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစနစ် · ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်သူ့ဆေးရုံများ
စိတ်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုကို အဓိကအားဖြင့် စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးရုံ နှစ်ရုံ (ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေး)၊ အထွေထွေဆေးရုံများရှိ စိတ်ကျန်းမာရေးဆောင်များနှင့် ပြင်ပလူနာဌာန အနည်းငယ်မှ ပေးအပ်ပါသည်။ စနစ်သည် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု အလွန်မြင့်မားပြီး အခြေခံကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်မှု အလွန်နည်းပါးကာ ရပ်ရွာအခြေပြု ချဉ်းကပ်မှု မရှိပါ။
ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး လိုင်စင်ရှိမရှိ စစ်ဆေးနည်း
- Myanmar Medical Council. ဆရာဝန်အားလုံးသည် မြန်မာနိုင်ငံဆေးကောင်စီ (Myanmar Medical Council) တွင် မှတ်ပုံတင်ထားပြီး ဆေးကုသခွင့်လိုင်စင် ရှိရပါမည်။ အပြည့်အဝ မှတ်ပုံတင်ထားသော ဆရာဝန်များသည် အထူးကုလိုင်စင် လျှောက်ထားနိုင်ပါသည်။ ဆေးကုသခွင့်လိုင်စင်နှင့် အထူးကုလိုင်စင်ကို တောင်းဆိုကြည့်ရှုပါ။
မြန်မာတွင် အရေးပေါ်အကူအညီ
သင့်အသက် သို့မဟုတ် အခြားသူတစ်ဦး၏ အသက် အန္တရာယ်ရှိနေပါက အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ်ကို ယခုပင် ခေါ်ဆိုပါ။ အောက်ပါဝန်ဆောင်မှုများသည် အချိန်မရွေး ကူညီပေးနိုင်ပါသည်-
- 192 · Ambulance
အချက်အလက်များကို 2026 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးထားပါသည် · ရင်းမြစ်များ: who.int, en.wikipedia.org, myanmarmedicalcouncil.org.mm
သတိပြုရမည့် လက္ခဏာများ
စိတ်ဖိစီးမှုသည် ဖိအားအပေါ် သဘာဝ တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်ပြီး ခဏတာအတွက်မူ အထောက်အကူပင် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အချိန်အများစုတွင် တင်းမာနေသလို သို့မဟုတ် လွှမ်းမိုးခံရသလို ခံစားရသောအခါ၊ အားလပ်ရက်များတွင်ပင် အနားမယူနိုင်သောအခါ၊ အိပ်မပျော်သောအခါ၊ စိတ်တိုလွယ်သောအခါ၊ အာရုံစူးစိုက်ရန် ခက်ခဲသောအခါ သို့မဟုတ် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကြွက်သားတင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဗိုက်ပြဿနာများကို သတိပြုမိသောအခါ ပြဿနာ ဖြစ်လာပါသည်။ စိတ်အေးလက်အေး နေရန် အရက်၊ အစားအစာ သို့မဟုတ် မျက်နှာပြင်များကို ပိုမှီခိုလာခြင်းမှာလည်း သတိပေးလက္ခဏာ တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
အထောက်အကူဖြစ်စေသည့်အရာ- ကုသမှုများနှင့် ကျွမ်းကျင်သူများ
စိတ်ပညာရှင်များသည် စိတ်ဖိစီးမှု၏ ရင်းမြစ်များကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ အထောက်အကူမဖြစ်သော တွေးခေါ်ပုံ ပုံစံများကို ပြောင်းလဲရန်နှင့် ရင်ဆိုင်ကိုင်တွယ်နိုင်သော ကျွမ်းကျင်မှုများ တည်ဆောက်ရန် ကူညီနိုင်ပါသည်။ သိမြင်မှုနှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်ပုံများ၊ ပြဿနာဖြေရှင်းခြင်း ကုထုံး၊ သတိရှိခြင်း (mindfulness) အခြေပြု စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချရေး အစီအစဉ်နှင့် လက်ခံခြင်းနှင့် ကတိကဝတ်ပြုခြင်း ကုထုံး (ACT) တို့တွင် စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချရန် အထောက်အထား ရှိပါသည်။ အလုပ်က အဓိက ရင်းမြစ် ဖြစ်ပါက လုပ်ငန်းခွင်စိတ်ပညာရှင်ကလည်း ကူညီနိုင်ပါသည်။ ကြာရှည်နေသော ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ လက္ခဏာများကို ဆရာဝန်က စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။
အရေးပေါ်အကူအညီ ဘယ်အချိန် ရှာသင့်သလဲ
ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ မူးလဲခြင်း သို့မဟုတ် အခြား ရုတ်တရက် ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ လက္ခဏာများအတွက် စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့်ဟု ထင်သော်လည်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှုကို အမြန် ရယူပါ။ စိတ်ဖိစီးမှုက မခံနိုင်လောက်အောင် ဖြစ်လာပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိခိုက်စေလိုသော သို့မဟုတ် မိမိအသက်ကို အဆုံးသတ်လိုသော အတွေးများ ရှိပါက သင့်ဒေသရှိ အရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှုများကို ဆက်သွယ်ပါ သို့မဟုတ် အနီးဆုံး အရေးပေါ်ဌာနသို့ နောင့်နှေးခြင်းမရှိဘဲ သွားပါ။
ယခုအတောအတွင်း သင်လုပ်နိုင်သည်များ
သင် ပြောင်းလဲနိုင်သည့်အရာနှင့် မပြောင်းလဲနိုင်သည့်အရာကို ခွဲခြားကြည့်ပါ။ သင့်အိပ်စက်ချိန်ကို ကာကွယ်ပါ၊ နေ့အတွင်း ခဏတာ အနားယူပါ၊ ပုံမှန် လှုပ်ရှားပါ၊ သင့်ကို အမှန်တကယ် အားပြန်ဖြည့်ပေးသော လုပ်ဆောင်မှုများအတွက် အချိန်ပေးပါ။ ဖြစ်နိုင်သည့်အခါ ငြင်းဆိုခြင်း သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ရက်များကို ညှိနှိုင်းခြင်းကို လေ့ကျင့်ပါ။ အနားယူခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူလေ့ကျင့်ခန်းများက အထောက်အကူ ဖြစ်နိုင်ပြီး ယုံကြည်ရသူများနှင့် ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခြင်းကလည်း ထိုနည်းတူ ဖြစ်ပါသည်။ အရက်နှင့် ကဖိန်းကို ကန့်သတ်ပါ။
ကုသရေးစိတ်ပညာရှင် က ဘာတွေ လုပ်ပေးသလဲ
ကုသရေးစိတ်ပညာရှင်သည် ကလေးများ၊ လူကြီးများ သို့မဟုတ် သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် ဖြစ်သော စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို အကဲဖြတ်ခြင်း၊ ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်း ပြုလုပ်ပါသည်။ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းတွင် ကုသရေးဆိုင်ရာ မေးမြန်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အတည်ပြုထားသော မေးခွန်းလွှာများနှင့် စစ်ဆေးမှုများ အသုံးပြုခြင်း၊ ပြဿနာကို ဆက်လက်ဖြစ်စေသည့်အရာကို ပုံဖော်ခြင်းနှင့် အထောက်အထားအခြေပြု ကုထုံးများ ပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပါသည်။ ဆေးရုံများ၊ ရပ်ရွာ စိတ်ကျန်းမာရေး အဖွဲ့များ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်းများတွင် လုပ်ကိုင်လေ့ရှိပြီး စိတ်ကျန်းမာရေးဆရာဝန်များ၊ မိသားစုဆရာဝန်များနှင့် လူမှုဝန်ဆောင်မှုများနှင့် ညှိနှိုင်းပါသည်။
ကုသရေးစိတ်ပညာရှင် ထံ ဘယ်အချိန်မှာ ပြသသင့်သလဲ
ကုသရေးစိတ်ပညာရှင်သည် အလယ်အလတ်မှ ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် ကြာရှည်သော အခက်အခဲများအတွက် ကောင်းမွန်သော ရွေးချယ်မှု ဖြစ်ပါသည်- စိတ်ပူပန်မှု ချို့ယွင်းမှုများ၊ စိတ်ကျရောဂါ၊ အတင်းအကျပ် တွေးမိလုပ်မိခြင်း ပြဿနာများ၊ စိတ်ဒဏ်ရာ၊ အစားအသောက်ဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှု၊ စရိုက်ဆိုင်ရာ အခက်အခဲများ သို့မဟုတ် တရားဝင် ရောဂါအမည် သို့မဟုတ် အစီရင်ခံစာ လိုအပ်သောအခါ ဖြစ်ပါသည်။ ဆေးဝါး လိုအပ်နိုင်ပါက သို့မဟုတ် ဘေးကင်းရေး အန္တရာယ် ရှိပါက စိတ်ကျန်းမာရေးဆရာဝန်ကိုလည်း ပါဝင်စေသင့်ပါသည်။ နည်းပြလမ်းညွှန်မှု (coaching) သို့မဟုတ် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အခြား ကျွမ်းကျင်သူများက ပိုသင့်လျော်နိုင်ပါသည်။
ရွေးချယ်နည်း
ရွေးချယ်ရာတွင် လိုင်စင်နှင့် သင်တန်း၊ ၎င်းတို့အသုံးပြုသော ကုသနည်းနှင့် သင်လိုအပ်သည့်ကိစ္စတွင် အတွေ့အကြုံရှိမရှိကို စစ်ဆေးပါ။ ဘာသာစကား၊ စျေးနှုန်း၊ တည်နေရာ သို့မဟုတ် အွန်လိုင်းတွေ့ဆုံမှုနှင့် အားလပ်ချိန်ကဲ့သို့ လက်တွေ့ကျသော အချက်များကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် ဆက်ဆံရေးသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်၊ တွေ့ဆုံမှုအနည်းငယ်အပြီး မသင့်တော်ဟု ခံစားရပါက ပြောင်းလဲခြင်းသည် ပုံမှန်ပင် ဖြစ်ပါသည်။
မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
မြန်မာရှိ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစနစ်သည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှုကို အကျုံးဝင်ပါသလား။
စိတ်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုကို အဓိကအားဖြင့် စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးရုံ နှစ်ရုံ (ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေး)၊ အထွေထွေဆေးရုံများရှိ စိတ်ကျန်းမာရေးဆောင်များနှင့် ပြင်ပလူနာဌာန အနည်းငယ်မှ ပေးအပ်ပါသည်။ စနစ်သည် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု အလွန်မြင့်မားပြီး အခြေခံကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်မှု အလွန်နည်းပါးကာ ရပ်ရွာအခြေပြု ချဉ်းကပ်မှု မရှိပါ။
မြန်မာတွင် ကုသရေးစိတ်ပညာရှင် တစ်ဦး လိုင်စင်ရှိမရှိ မည်သို့စစ်ဆေးနိုင်ပါသနည်း။
Myanmar Medical Council: ဆရာဝန်အားလုံးသည် မြန်မာနိုင်ငံဆေးကောင်စီ (Myanmar Medical Council) တွင် မှတ်ပုံတင်ထားပြီး ဆေးကုသခွင့်လိုင်စင် ရှိရပါမည်။ အပြည့်အဝ မှတ်ပုံတင်ထားသော ဆရာဝန်များသည် အထူးကုလိုင်စင် လျှောက်ထားနိုင်ပါသည်။ ဆေးကုသခွင့်လိုင်စင်နှင့် အထူးကုလိုင်စင်ကို တောင်းဆိုကြည့်ရှုပါ။