Um efnið: hætta að reykja
Það er auðveldara að hætta að reykja með stuðningi. Sálfræðileg úrræði vinna með venjur, kveikjur og löngun og má sameina læknismeðferð. Að ákveða dag til að hætta og búa sig undir erfið augnablik eykur líkurnar á árangri.
Sálmeðferðarfræðingar eru sérfræðingar með þjálfun í einu eða fleiri sálmeðferðarlíkönum (sálaraflsfræðilegu, kerfislægu, húmanísku, hugrænu atferlis…). Lögverndaða starfsheitið og kröfur eru mismunandi eftir löndum; prófílar sýna menntun og skráningu hvers sérfræðings.
Geðheilbrigðisþjónusta – Ísland
Opinbera heilbrigðiskerfið · Heilsugæslustöðvar (heilsugæsla) og Sjúkratryggingar Íslands
Heilsugæslustöðvar bjóða upp á sálfræðiþjónustu og fullorðnir geta fengið niðurgreidd viðtöl hjá sálfræðingi sem er með samning við Sjúkratryggingar Íslands, gegn tilvísun frá heilsugæslu (allt að 12 viðtöl; börn allt að 10). Geðlæknisþjónusta er veitt á Landspítala og hjá sjálfstætt starfandi geðlæknum. Nánari upplýsingar
Hvernig athuga má hvort fagaðili hafi starfsleyfi
- Directorate of Health (Embætti landlæknis). Sálfræðingur er löggilt heilbrigðisstétt: til að nota starfsheitið og starfa sem sálfræðingur þarf starfsleyfi frá embætti landlæknis. Leita í opinberu skránni
- Directorate of Health (Embætti landlæknis). Geðlæknar þurfa lækningaleyfi og sérfræðileyfi í geðlækningum frá embætti landlæknis.
Tryggingar og greiðsluþátttaka
Sjúkratryggingar Íslands niðurgreiða aðeins viðtöl hjá sálfræðingum með samning og gegn gildri tilvísun (frá heilsugæslu fyrir fullorðna; frá heilsugæslu eða greiningarteymi fyrir börn), allt að 12 viðtöl fyrir fullorðna og 10 fyrir börn.
Bráðahjálp – Ísland
Ef líf þitt eða annarra er í hættu skaltu hringja strax í neyðarnúmerið. Þessi þjónusta getur hjálpað hvenær sem er:
- 112 · Emergencias
- 1717 · Hjálparsími Rauða krossins 1717
- 1799 · Píeta – hjálparsími
Upplýsingar yfirfarnar í nóvember 2026 · Heimildir: island.is, island.is, island.is
Merki sem vert er að gefa gaum
Margir sem reykja vilja hætta en eiga erfitt með það. Merki um að nikótín hafi sterk tök eru meðal annars að reykja fljótlega eftir að vakna, verða pirruð/pirraður, kvíðin(n) eða ófær um að einbeita sér án þess, að mistakast þrátt fyrir nokkrar tilraunir og að reykja jafnvel í veikindum. Faglegur stuðningur á sérstaklega vel við ef þú hefur reynt ein(n) áður, reykir til að takast á við streitu eða depurð eða ert með heilsufarsvanda.
Hvað hjálpar: meðferð og fagaðilar
Að sameina atferlisstuðning og læknismeðferð eykur líkurnar á að hætta, samanborið við að reyna upp á eigin spýtur. Sálfræðingar nota hugrænar atferlisaðferðir, áhugahvetjandi samtal og bakslagsvarnir til að vinna með venjur, kveikjur og löngun, í einstaklings- eða hópmeðferð. Læknir eða lyfjafræðingur getur ráðlagt hvort nikótínlyf eða önnur lyf henti þér. Mörg heilbrigðisþjónusta býður upp á reykleysisnámskeið.
Hvenær á að leita bráðrar aðstoðar
Að hætta að reykja er yfirleitt ekki neyðarástand, en hafðu strax samband við neyðarþjónustu á þínu svæði vegna brjóstverks, mikillar mæði eða merkja um heilablóðfall, svo sem skyndilegs máttleysis eða erfiðleika við að tala. Ef það að hætta veldur mikilli niðursveiflu í líðan eða hugsunum um að skaða þig skaltu leita aðstoðar án tafar. Fólk með geðrænan vanda ætti að hafa lækninn sinn með í ráðum þegar það hættir, þar sem hugsanlega þarf að aðlaga sumar meðferðir.
Hvað þú getur gert á meðan
Veldu dag til að hætta og undirbúðu þig: fjarlægðu sígarettur, kveikjara og öskubakka, greindu kveikjurnar þínar og skipuleggðu hvað þú ætlar að gera í staðinn. Löngunin líður yfirleitt hjá á nokkrum mínútum, svo truflun, vatn, stuttur göngutúr eða hægur andardráttur geta hjálpað. Segðu fólkinu í kringum þig frá svo það geti stutt þig og forðastu áfengi í byrjun. Eitt bakslag er ekki endirinn; lærðu af því og haltu áfram.
Hvað gerir sálmeðferðarfræðingur?
Sálmeðferðarfræðingur hjálpar fólki að skilja og breyta tilfinningalegum mynstrum, samskiptamynstrum og hegðunarmynstrum í gegnum skipulagt meðferðarsamband. Vinna hans byggir á einu eða fleiri meðferðarlíkönum, svo sem hugrænni atferlismeðferð, sálvirkri (psychodynamic) meðferð, kerfismeðferð, mannúðlegri eða samþættri meðferð. Hann hittir einstaklinga, pör, fjölskyldur eða hópa, yfirleitt í reglulegum viðtölum, og ver tíma utan viðtala í minnispunkta, undirbúning og eigin handleiðslu.
Hvenær getur sálmeðferðarfræðingur hjálpað?
Sálmeðferð hentar fólki sem vill vinna á dýptina með endurtekna erfiðleika: kvíða, depurð, mynstur í samböndum, sjálfsmat, áhrif fyrri reynslu eða stór tímamót í lífinu. Hún getur einnig hjálpað þegar þér finnst þú sitja fastur eða föst án skýrrar greiningar. Ef þú þarft formlega greiningu, tiltekið sálfræðilegt mat eða lyf gæti þurft að fá klínískan sálfræðing eða geðlækni að málinu.
Hvernig á að velja
Þegar þú velur skaltu athuga starfsleyfi og menntun, nálgunina sem notuð er og hvort viðkomandi hafi reynslu af því sem þú þarft. Hugaðu líka að hagnýtum atriðum: tungumáli, verði, staðsetningu eða viðtölum á netinu og lausum tímum. Sambandið við sérfræðinginn skiptir miklu máli; ef það virðist ekki rétt eftir nokkur viðtöl er í lagi að skipta.
Algengar spurningar
Nær opinbera heilbrigðiskerfið í landinu Ísland til sálfræðiþjónustu?
Heilsugæslustöðvar bjóða upp á sálfræðiþjónustu og fullorðnir geta fengið niðurgreidd viðtöl hjá sálfræðingi sem er með samning við Sjúkratryggingar Íslands, gegn tilvísun frá heilsugæslu (allt að 12 viðtöl; börn allt að 10). Geðlæknisþjónusta er veitt á Landspítala og hjá sjálfstætt starfandi geðlæknum.
Hvernig athuga ég hvort sálmeðferðarfræðingur hafi starfsleyfi í landinu Ísland?
Directorate of Health (Embætti landlæknis): Sálfræðingur er löggilt heilbrigðisstétt: til að nota starfsheitið og starfa sem sálfræðingur þarf starfsleyfi frá embætti landlæknis.