Um efnið: sjálfsmat
Lágt sjálfsmat hefur áhrif á hvernig við sjáum okkur sjálf, sambönd okkar og ákvarðanir. Meðferð hjálpar til við að greina sjálfsgagnrýnar hugsanir, viðurkenna styrkleika og byggja upp raunsærri og mildari sjálfsmynd.
Sálmeðferðarfræðingar eru sérfræðingar með þjálfun í einu eða fleiri sálmeðferðarlíkönum (sálaraflsfræðilegu, kerfislægu, húmanísku, hugrænu atferlis…). Lögverndaða starfsheitið og kröfur eru mismunandi eftir löndum; prófílar sýna menntun og skráningu hvers sérfræðings.
Geðheilbrigðisþjónusta – Ísland
Opinbera heilbrigðiskerfið · Heilsugæslustöðvar (heilsugæsla) og Sjúkratryggingar Íslands
Heilsugæslustöðvar bjóða upp á sálfræðiþjónustu og fullorðnir geta fengið niðurgreidd viðtöl hjá sálfræðingi sem er með samning við Sjúkratryggingar Íslands, gegn tilvísun frá heilsugæslu (allt að 12 viðtöl; börn allt að 10). Geðlæknisþjónusta er veitt á Landspítala og hjá sjálfstætt starfandi geðlæknum. Nánari upplýsingar
Hvernig athuga má hvort fagaðili hafi starfsleyfi
- Directorate of Health (Embætti landlæknis). Sálfræðingur er löggilt heilbrigðisstétt: til að nota starfsheitið og starfa sem sálfræðingur þarf starfsleyfi frá embætti landlæknis. Leita í opinberu skránni
- Directorate of Health (Embætti landlæknis). Geðlæknar þurfa lækningaleyfi og sérfræðileyfi í geðlækningum frá embætti landlæknis.
Tryggingar og greiðsluþátttaka
Sjúkratryggingar Íslands niðurgreiða aðeins viðtöl hjá sálfræðingum með samning og gegn gildri tilvísun (frá heilsugæslu fyrir fullorðna; frá heilsugæslu eða greiningarteymi fyrir börn), allt að 12 viðtöl fyrir fullorðna og 10 fyrir börn.
Bráðahjálp – Ísland
Ef líf þitt eða annarra er í hættu skaltu hringja strax í neyðarnúmerið. Þessi þjónusta getur hjálpað hvenær sem er:
- 112 · Emergencias
- 1717 · Hjálparsími Rauða krossins 1717
- 1799 · Píeta – hjálparsími
Upplýsingar yfirfarnar í nóvember 2026 · Heimildir: island.is, island.is, island.is
Merki sem vert er að gefa gaum
Allir efast stundum um sjálfa sig. Lágt sjálfsmat gæti verið að halda aftur af þér þegar þú ert stöðugt gagnrýnin(n) á sjálfa(n) þig, finnst þú ekki nógu góð(ur) sama hvað þú afrekar, berð þig óhagstætt saman við aðra, átt erfitt með að taka hrósi, forðast áskoranir af ótta við að mistakast, átt erfitt með að segja nei eða finnst skoðanir annarra skilgreina virði þitt. Það fylgir oft kvíða eða depurð.
Hvað hjálpar: meðferð og fagaðilar
Sálfræðingar og sálmeðferðarfræðingar geta hjálpað þér að greina hvaðan harða innri röddin kemur og þróa vinsamlegri og raunsærri sýn á sjálfa(n) þig. Hugræn atferlismeðferð (HAM), samkenndarmiðuð meðferð (CFT), sáttar- og skuldbindingarmeðferð (ACT) og skemameðferð eru algengar. Vinna með ákveðni og mörk er oft hluti af henni. Ef lágt sjálfsmat tengist líkamsímynd eða mataræði gæti þurft sérhæfðan stuðning.
Hvenær á að leita bráðrar aðstoðar
Lágt sjálfsmat eitt og sér er sjaldan neyðarástand, en því getur fylgt þunglyndi. Ef tilfinning um að vera einskis virði leiðir til hugsana um að skaða þig eða binda enda á líf þitt skaltu strax hafa samband við neyðarþjónustu á þínu svæði eða fara á næstu bráðamóttöku. Leitaðu einnig aðstoðar án tafar ef þú verður fyrir einelti, áreitni eða ofbeldi, eða ef þú takmarkar mat eða skaðar þig.
Hvað þú getur gert á meðan
Taktu eftir innri gagnrýnandanum og spurðu þig hvort þú myndir tala svona við vin. Skrifaðu niður lítil afrek og eiginleika sem aðrir kunna að meta í fari þínu. Verðu tíma með fólki sem kemur vel fram við þig og dragðu úr efni sem fær þig til að bera þig saman við aðra. Prófaðu litlar áskoranir, æfðu þig í að segja nei í aðstæðum þar sem lítið er í húfi og hugsaðu um líkamann með hvíld og hreyfingu.
Hvað gerir sálmeðferðarfræðingur?
Sálmeðferðarfræðingur hjálpar fólki að skilja og breyta tilfinningalegum mynstrum, samskiptamynstrum og hegðunarmynstrum í gegnum skipulagt meðferðarsamband. Vinna hans byggir á einu eða fleiri meðferðarlíkönum, svo sem hugrænni atferlismeðferð, sálvirkri (psychodynamic) meðferð, kerfismeðferð, mannúðlegri eða samþættri meðferð. Hann hittir einstaklinga, pör, fjölskyldur eða hópa, yfirleitt í reglulegum viðtölum, og ver tíma utan viðtala í minnispunkta, undirbúning og eigin handleiðslu.
Hvenær getur sálmeðferðarfræðingur hjálpað?
Sálmeðferð hentar fólki sem vill vinna á dýptina með endurtekna erfiðleika: kvíða, depurð, mynstur í samböndum, sjálfsmat, áhrif fyrri reynslu eða stór tímamót í lífinu. Hún getur einnig hjálpað þegar þér finnst þú sitja fastur eða föst án skýrrar greiningar. Ef þú þarft formlega greiningu, tiltekið sálfræðilegt mat eða lyf gæti þurft að fá klínískan sálfræðing eða geðlækni að málinu.
Hvernig á að velja
Þegar þú velur skaltu athuga starfsleyfi og menntun, nálgunina sem notuð er og hvort viðkomandi hafi reynslu af því sem þú þarft. Hugaðu líka að hagnýtum atriðum: tungumáli, verði, staðsetningu eða viðtölum á netinu og lausum tímum. Sambandið við sérfræðinginn skiptir miklu máli; ef það virðist ekki rétt eftir nokkur viðtöl er í lagi að skipta.
Algengar spurningar
Nær opinbera heilbrigðiskerfið í landinu Ísland til sálfræðiþjónustu?
Heilsugæslustöðvar bjóða upp á sálfræðiþjónustu og fullorðnir geta fengið niðurgreidd viðtöl hjá sálfræðingi sem er með samning við Sjúkratryggingar Íslands, gegn tilvísun frá heilsugæslu (allt að 12 viðtöl; börn allt að 10). Geðlæknisþjónusta er veitt á Landspítala og hjá sjálfstætt starfandi geðlæknum.
Hvernig athuga ég hvort sálmeðferðarfræðingur hafi starfsleyfi í landinu Ísland?
Directorate of Health (Embætti landlæknis): Sálfræðingur er löggilt heilbrigðisstétt: til að nota starfsheitið og starfa sem sálfræðingur þarf starfsleyfi frá embætti landlæknis.