თემის შესახებ: დამოკიდებულებები
ნივთიერებებზე ან ქცევებზე (აზარტული თამაშები, ვიდეოთამაშები, ინტერნეტი) დამოკიდებულებები კონტროლის დაკარგვასა და ზიანის მიუხედავად გაგრძელებას გულისხმობს. მკურნალობა, ჩვეულებრივ, აერთიანებს ფსიქოლოგიურ თერაპიას, რეციდივის პრევენციას და, ზოგ შემთხვევაში, სამედიცინო დახმარებას. დამოკიდებულებებში გამოცდილ სპეციალისტებს შეუძლიათ სპეციალიზებულ სამსახურებთან კოორდინაცია.
ფსიქოთერაპევტები ფსიქოთერაპიის ერთ ან რამდენიმე მოდელში (ფსიქოდინამიკური, სისტემური, ჰუმანისტური, კოგნიტურ-ბიჰევიორული…) მომზადებული სპეციალისტები არიან. დაცული წოდება და მოთხოვნები ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება; პროფილებზე ჩანს თითოეული სპეციალისტის მომზადება და რეგისტრაცია.
ფსიქიკური ჯანმრთელობის დახმარების მიღება — საქართველო
სახელმწიფო ჯანდაცვის სისტემა · ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამა (საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო)
სპეციალიზებული ფსიქიატრიული დახმარება ფინანსდება ცალკე, ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამით, ხოლო საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა ძირითადად პირველად ჯანდაცვას ფარავს და ფსიქიკურ ჯანმრთელობას შეზღუდულად მოიცავს. ამბულატორიული, მწვავე და ხანგრძლივი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება საქართველოს მოქალაქეებისთვის უფასოა, თუმცა ალკოჰოლთან დაკავშირებულ დახმარებაზე მნიშვნელოვანი თანაგადახდაა, ხოლო ზოგიერთი გავრცელებული მდგომარეობა, მაგალითად შფოთვითი აშლილობები და ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა (OCD), დაფარული არ ყოფილა. სათემო სერვისებს შორისაა სათემო ამბულატორიები, მობილური გუნდები და კრიზისული ინტერვენციის ცენტრები; ფსიქოლოგები ცოტაა და ფსიქოლოგიური თერაპია პრაქტიკაში შეზღუდულია.
როგორ შევამოწმოთ, აქვს თუ არა სპეციალისტს ლიცენზია
- State certification under the Law of Georgia on Medical Practice (Ministry of Health). დამოუკიდებელი საქმიანობისთვის ექიმს სჭირდება თავის სპეციალობაში დამოუკიდებელი სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო სერტიფიკატი, ხოლო სერტიფიკატის მფლობელები აღრიცხულნი არიან სახელმწიფო სასერტიფიკაციო რეესტრში. „ფსიქიატრიული დახმარების შესახებ“ კანონის თანახმად, ფსიქიკური აშლილობის დიაგნოზის დასმა მხოლოდ შესაბამისი სერტიფიკატის მქონე ექიმს შეუძლია.
გადაუდებელი დახმარება — საქართველო
თუ თქვენი ან სხვა ადამიანის სიცოცხლე საფრთხეშია, ახლავე დარეკეთ გადაუდებელი დახმარების ნომერზე. ეს სამსახურები დაგეხმარებათ ნებისმიერ დროს:
- 112 · Emergency
ინფორმაცია გადამოწმებულია 2026 წლის ნოემბერში · წყაროები: pmc.ncbi.nlm.nih.gov, pmc.ncbi.nlm.nih.gov, matsne.gov.ge, matsne.gov.ge
ნიშნები, რომლებსაც ყურადღება უნდა მიაქციოთ
დამოკიდებულება შეიძლება ვითარდებოდეს, როცა გიჭირთ კონტროლი, რამდენს ან რამდენად ხშირად მოიხმართ რაიმე ნივთიერებას ან ეწევით ისეთ ქცევას, როგორიცაა აზარტული თამაშები, ვიდეოთამაშები, შოპინგი ან ინტერნეტის გამოყენება; როცა აგრძელებთ, მიუხედავად ჯანმრთელობის, ფულის, სამსახურის ან ურთიერთობის პრობლემებისა; როცა იმავე ეფექტისთვის მეტი გჭირდებათ; ან როცა შეწყვეტისას მოუსვენრად ან ცუდად გრძნობთ თავს.
რა შეიძლება დაგეხმაროთ: მკურნალობა და სპეციალისტები
ეფექტურ მიდგომებს შორისაა კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT), მოტივაციური ინტერვიუირება, რეციდივის პრევენციის პროგრამები, წახალისების მართვა და, ახალგაზრდებისთვის, ოჯახზე დაფუძნებული თერაპია. ჩვეულებრივ ერთად მუშაობენ დამოკიდებულებებთან მუშაობის გამოცდილების მქონე ფსიქოლოგები და კლინიკური ფსიქოლოგები, ფსიქიატრები და დამოკიდებულებების სპეციალიზებული სამსახურები. ზოგიერთი ნივთიერების შემთხვევაში საჭიროა სამედიცინო მეთვალყურეობით მკურნალობა. ბევრისთვის ურთიერთდახმარების ჯგუფები პროფესიულ დახმარებას ავსებს.
როდის არის საჭირო სასწრაფო დახმარება
დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით ადგილობრივ გადაუდებელი დახმარების სამსახურს ზედოზირების ეჭვის, გონების დაკარგვის, სუნთქვის გაძნელების, კრუნჩხვების, გულმკერდის ტკივილის ან დაბნეულობის შემთხვევაში. სასწრაფო დახმარება მოიძიეთ ასევე თვითმკვლელობის ან სხვებისთვის ზიანის მიყენების აზრების დროს. ხანგრძლივი ინტენსიური მოხმარების შემდეგ ზოგიერთი ნივთიერების უეცარი შეწყვეტა შეიძლება საშიში იყოს, ამიტომ თავის დანებებამდე ესაუბრეთ ექიმს.
რისი გაკეთება შეგიძლიათ მანამდე
გულწრფელი იყავით საკუთარ თავთან, რამდენად ხშირად და რატომ მოიხმართ, და შეამჩნიეთ სიტუაციები, ემოციები და ადამიანები, რომლებიც ამას იწვევს. უთხარით ვინმეს, ვისაც ენდობით, და იფიქრეთ მარტივი წვდომის მოშორებაზე, მაგალითად, ფსონების აპლიკაციების დაბლოკვაზე ან ნაღდი ფულის შეზღუდვაზე. დრო შეავსეთ საქმიანობებით, რომლებიც ამ ნივთიერებას ან ქცევას არ უკავშირდება. ჩავარდნები შეიძლება მოხდეს; ეს მხარდაჭერის ძიების სიგნალია და არა წარუმატებლობა.
რას აკეთებს ფსიქოთერაპევტი?
ფსიქოთერაპევტი ეხმარება ადამიანებს ემოციური, ურთიერთობითი და ქცევითი პატერნების გაგებასა და შეცვლაში სტრუქტურირებული თერაპიული ურთიერთობის მეშვეობით. მისი მუშაობა ეფუძნება ერთ ან რამდენიმე მოდელს, როგორიცაა კოგნიტურ-ბიჰევიორული, ფსიქოდინამიკური, სისტემური, ჰუმანისტური ან ინტეგრაციული თერაპია. ის მუშაობს ინდივიდებთან, წყვილებთან, ოჯახებთან ან ჯგუფებთან, ჩვეულებრივ რეგულარული სეანსებით, ხოლო სეანსებს გარეთ დროს უთმობს ჩანაწერებს, მომზადებასა და საკუთარ სუპერვიზიას.
როდის არის საჭირო ფსიქოთერაპევტი?
ფსიქოთერაპია შეეფერება მათ, ვისაც სურს სიღრმისეულად იმუშაოს განმეორებად სირთულეებზე: შფოთვა, დაქვეითებული განწყობა, ურთიერთობის პატერნები, თვითშეფასება, წარსული გამოცდილების შედეგები ან ცხოვრების დიდი ცვლილებები. ის შეიძლება დაგეხმაროთ მაშინაც, როცა გრძნობთ, რომ ჩიხში ხართ, თუმცა მკაფიო დიაგნოზი არ გაქვთ. თუ გჭირდებათ ოფიციალური დიაგნოზი, სპეციფიკური ფსიქოლოგიური შეფასება ან მედიკამენტი, შეიძლება საჭირო გახდეს კლინიკური ფსიქოლოგის ან ფსიქიატრის ჩართვა.
როგორ ავირჩიოთ
არჩევისას შეამოწმეთ ლიცენზია და მომზადება, გამოყენებული მიდგომა და აქვს თუ არა სპეციალისტს გამოცდილება იმაში, რაც გჭირდებათ. გაითვალისწინეთ პრაქტიკული ასპექტებიც: ენა, ფასი, მდებარეობა ან ონლაინ სეანსები და ხელმისაწვდომობა. სპეციალისტთან ურთიერთობას დიდი მნიშვნელობა აქვს; თუ რამდენიმე სეანსის შემდეგ თავს კომფორტულად არ გრძნობთ, სპეციალისტის შეცვლა სრულიად ნორმალურია.
ხშირად დასმული კითხვები
ფარავს თუ არა სახელმწიფო ჯანდაცვის სისტემა ფსიქოლოგიურ დახმარებას ქვეყანაში: საქართველო?
სპეციალიზებული ფსიქიატრიული დახმარება ფინანსდება ცალკე, ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამით, ხოლო საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა ძირითადად პირველად ჯანდაცვას ფარავს და ფსიქიკურ ჯანმრთელობას შეზღუდულად მოიცავს. ამბულატორიული, მწვავე და ხანგრძლივი სტაციონარული ფსიქიატრიული დახმარება საქართველოს მოქალაქეებისთვის უფასოა, თუმცა ალკოჰოლთან დაკავშირებულ დახმარებაზე მნიშვნელოვანი თანაგადახდაა, ხოლო ზოგიერთი გავრცელებული მდგომარეობა, მაგალითად შფოთვითი აშლილობები და ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა (OCD), დაფარული არ ყოფილა. სათემო სერვისებს შორისაა სათემო ამბულატორიები, მობილური გუნდები და კრიზისული ინტერვენციის ცენტრები; ფსიქოლოგები ცოტაა და ფსიქოლოგიური თერაპია პრაქტიკაში შეზღუდულია.
როგორ შევამოწმო, აქვს თუ არა სპეციალისტს (ფსიქოთერაპევტი) ლიცენზია ქვეყანაში: საქართველო?
State certification under the Law of Georgia on Medical Practice (Ministry of Health): დამოუკიდებელი საქმიანობისთვის ექიმს სჭირდება თავის სპეციალობაში დამოუკიდებელი სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო სერტიფიკატი, ხოლო სერტიფიკატის მფლობელები აღრიცხულნი არიან სახელმწიფო სასერტიფიკაციო რეესტრში. „ფსიქიატრიული დახმარების შესახებ“ კანონის თანახმად, ფსიქიკური აშლილობის დიაგნოზის დასმა მხოლოდ შესაბამისი სერტიფიკატის მქონე ექიმს შეუძლია.