Co warto wiedzieć: uzależnienia
Uzależnienia od substancji lub zachowań, takich jak hazard, gry czy internet, wiążą się z utratą kontroli i kontynuowaniem mimo szkód. Leczenie zwykle łączy terapię psychologiczną, zapobieganie nawrotom i w niektórych przypadkach opiekę medyczną. Specjaliści z doświadczeniem w pracy z uzależnieniami mogą współpracować z wyspecjalizowanymi placówkami.
Psychiatrzy to lekarze specjalizujący się w zdrowiu psychicznym. Diagnozują, przepisują i monitorują leki, a także mogą prowadzić psychoterapię. Zwykle są pierwszym wyborem, gdy mogą być potrzebne leki lub objawy są nasilone.
Jak uzyskać pomoc w zakresie zdrowia psychicznego – Polska
Publiczny system ochrony zdrowia · Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ)
Od 17 września 2025 r. wizyta u psychologa finansowana przez NFZ nie wymaga już skierowania. Centra Zdrowia Psychicznego dla dorosłych oferują bezpłatną pomoc bez skierowania i bez wcześniejszej rejestracji. Czas oczekiwania na wizytę u psychologa i na psychoterapię znacznie różni się w zależności od regionu. Więcej informacji
Jak sprawdzić, czy specjalista ma prawo wykonywania zawodu
- Naczelna Izba Lekarska (Supreme Medical Chamber). Lekarz musi mieć prawo wykonywania zawodu; należy sprawdzić Centralny Rejestr Lekarzy oraz specjalizację z psychiatrii. Wyszukaj w oficjalnym rejestrze
Pilna pomoc – Polska
Jeśli zagrożone jest Twoje życie lub życie innej osoby, natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy. Te służby mogą pomóc o każdej porze:
- 112 · Emergencias
- 116 123 · Telefon zaufania 116 123
- 800 70 2222 · Centrum Wsparcia
Informacje zweryfikowane w listopadzie 2026 r. · Źródła: api.sejm.gov.pl, gov.pl, gazetaprawna.pl, gov.pl
Sygnały, na które warto zwrócić uwagę
Uzależnienie może się rozwijać, gdy trudno Ci kontrolować, ile lub jak często używasz danej substancji albo angażujesz się w zachowanie takie jak hazard, gry, zakupy czy korzystanie z internetu; gdy nie przestajesz mimo problemów ze zdrowiem, pieniędzmi, pracą lub relacjami; gdy potrzebujesz coraz więcej, by uzyskać ten sam efekt; albo gdy po przerwaniu czujesz niepokój lub złe samopoczucie.
Co pomaga: metody leczenia i specjaliści
Skuteczne podejścia to m.in. terapia poznawczo-behawioralna (CBT), dialog motywujący, programy zapobiegania nawrotom, zarządzanie wzmocnieniami (contingency management), a u młodych osób – terapia z udziałem rodziny. Zwykle współpracują ze sobą psycholodzy i psycholodzy kliniczni z doświadczeniem w terapii uzależnień, psychiatrzy i wyspecjalizowane ośrodki leczenia uzależnień. W przypadku niektórych substancji potrzebne jest leczenie pod nadzorem lekarza. Dla wielu osób uzupełnieniem profesjonalnej pomocy są grupy samopomocowe.
Kiedy pilnie szukać pomocy
Natychmiast skontaktuj się z lokalnymi służbami ratunkowymi w razie podejrzenia przedawkowania, utraty przytomności, trudności z oddychaniem, drgawek, bólu w klatce piersiowej lub splątania. Pilnie szukaj pomocy także wtedy, gdy pojawiają się myśli samobójcze lub myśli o skrzywdzeniu innych. Nagłe odstawienie niektórych substancji po intensywnym używaniu może być niebezpieczne, dlatego przed rzuceniem porozmawiaj z lekarzem.
Co możesz zrobić w międzyczasie
Spróbuj szczerze odpowiedzieć sobie na pytanie, jak często i dlaczego sięgasz po substancję lub dane zachowanie, i zwracaj uwagę na sytuacje, emocje i osoby, które to wyzwalają. Powiedz o tym komuś zaufanemu i rozważ utrudnienie sobie dostępu, np. blokując aplikacje bukmacherskie lub ograniczając gotówkę. Wypełniaj czas zajęciami niezwiązanymi z substancją ani zachowaniem. Potknięcia mogą się zdarzyć; są sygnałem, by poszukać wsparcia, a nie porażką.
Czym zajmuje się psychiatra?
Psychiatra to lekarz, który ocenia problemy ze zdrowiem psychicznym z perspektywy medycznej. Na co dzień przeprowadza wywiady diagnostyczne, wyklucza przyczyny somatyczne, decyduje, czy leki mogą pomóc, przepisuje je i monitoruje ich działanie oraz skutki uboczne. Wielu psychiatrów prowadzi też psychoterapię lub współpracuje z psychologami. Przyjmują dorosłych, osoby starsze, a jeśli mają odpowiednią specjalizację – także dzieci i młodzież.
Kiedy może Ci pomóc psychiatra
Warto rozważyć wizytę u psychiatry, gdy objawy są silne lub utrzymują się długo, gdy sama terapia nie wystarczyła, gdy już przyjmujesz leki psychiatryczne lub gdy pojawiają się doświadczenia takie jak silne wahania nastroju, słyszenie lub widzenie rzeczy, których inni nie dostrzegają, albo bardzo zaburzony sen. Jeśli potrzebujesz głównie terapii rozmową w codziennych trudnościach, lepszym wyborem może być psycholog lub psychoterapeuta.
Jak wybrać specjalistę
Przy wyborze sprawdź uprawnienia i wykształcenie, stosowane podejście oraz doświadczenie w tym, czego potrzebujesz. Weź też pod uwagę kwestie praktyczne: język, cenę, lokalizację lub sesje online i dostępność. Relacja ze specjalistą ma ogromne znaczenie; jeśli po kilku sesjach nie czujesz się dobrze, możesz go zmienić.
Najczęściej zadawane pytania
Polska: czy publiczny system ochrony zdrowia finansuje pomoc psychologiczną?
Od 17 września 2025 r. wizyta u psychologa finansowana przez NFZ nie wymaga już skierowania. Centra Zdrowia Psychicznego dla dorosłych oferują bezpłatną pomoc bez skierowania i bez wcześniejszej rejestracji. Czas oczekiwania na wizytę u psychologa i na psychoterapię znacznie różni się w zależności od regionu.
Polska: jak sprawdzić, czy psychiatra ma prawo wykonywania zawodu?
Naczelna Izba Lekarska (Supreme Medical Chamber): Lekarz musi mieć prawo wykonywania zawodu; należy sprawdzić Centralny Rejestr Lekarzy oraz specjalizację z psychiatrii.