Rreth temës: të moshuar
Mbështetja psikologjike për të moshuarit trajton vetminë, zinë, përshtatjen me pensionin ose sëmundjen, shqetësimet për kujtesën dhe kujdesin për partnerin. Shumë profesionistë ofrojnë edhe seanca në shtëpi ose online.
Logopedët vlerësojnë dhe trajtojnë vështirësitë në gjuhë, të folur, zë, gëlltitje dhe komunikim te fëmijët dhe të rriturit.
Si të merrni kujdes për shëndetin mendor – Shqipëri
Sistemi publik i shëndetësisë · Shërbimi publik shëndetësor: mjekët e familjes, Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor dhe spitalet psikiatrike, të mbuluara nga Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël. Më shumë informacion
Si të verifikoni që një profesionist është i licencuar
- Order of Psychologists of Albania (Urdhri i Psikologut). Sipas Ligjit nr. 40/2016, çdo psikolog që ushtron profesionin në Shqipëri duhet të jetë i regjistruar në Urdhër dhe të ketë licencë, e cila rinovohet çdo pesë vjet. Kontrolloni emrin e psikologut në regjistrin publik të Urdhrit. Kërkoni në regjistrin zyrtar
- Order of Physicians of Albania (Urdhri i Mjekëve). Sipas Ligjit nr. 123/2014, Urdhri i Mjekëve jep dhe heq licencat individuale për ushtrimin e profesionit të mjekut dhe mban regjistrin e anëtarëve të tij. Kërkojini psikiatrit licencën e tij nga Urdhri.
Sigurimi dhe mbulimi
Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor mbulon shërbimet e shëndetit mendor me referim dhe barnat psikotrope të rimbursueshme. Barnat që nuk janë në listën e rimbursimit paguhen nga xhepi.
Ndihmë urgjente – Shqipëri
Nëse jeta juaj ose e dikujt tjetër është në rrezik, telefononi menjëherë numrin e urgjencës. Këto shërbime mund t'ju ndihmojnë në çdo kohë:
- 127 · Ambulancia (Urgjenca)
Informacioni u rishikua në nëntor 2026 · Burimet: gov.uk, urdhriipsikologut.al, regjistri.urdhriipsikologut.al, qsut.gov.al
Shenja që duhen vënë re
Plakja sjell ndryshime, por trishtimi i vazhdueshëm, humbja e interesit, ankthi, tërheqja ose nervozizmi nuk janë pjesë e pashmangshme e plakjes. Mund t'ia vlejë të kërkoni ndihmë pas humbjeve si vdekja e një të dashuri, dalja në pension ose humbja e pavarësisë, kur vetmia rëndon shumë, ose kur ka ndryshime të dukshme në kujtesë, orientim ose sjellje që e shqetësojnë personin ose familjen e tij.
Çfarë ndihmon: trajtime dhe profesionistë
Terapitë psikologjike si terapia konjitivo-sjellore, terapia e zgjidhjes së problemeve dhe terapia e kujtimeve ose e rishikimit të jetës janë efektive për të moshuarit me depresion ose ankth. Neuropsikologët vlerësojnë shqetësimet për kujtesën dhe hartojnë programe stimulimi konjitiv. Psikologët, psikiatrët me përvojë me të moshuarit, terapistët okupacionalë dhe punonjësit socialë shpesh punojnë së bashku, dhe edhe kujdestarët familjarë mund të marrin mbështetje dhe udhëzim.
Kur të kërkoni ndihmë urgjente
Konfuzioni i papritur, përgjumja, vështirësia në të folur, dobësia në njërën anë të trupit ose një rënie me dëmtim kërkojnë kujdes mjekësor të menjëhershëm: kontaktoni shërbimet lokale të urgjencës. Kërkoni ndihmë urgjente edhe nëse një i moshuar shpreh mendime vetëvrasëse, ndalon së ngrëni ose së piri, ose nëse dyshoni për abuzim ose neglizhim. Rishikimi i medikamenteve me një mjek është i rëndësishëm kur ndryshon sjellja.
Çfarë mund të bëni ndërkohë
Të qëndruarit i lidhur ka rëndësi: kontakti i rregullt me familjen, miqtë, fqinjët ose grupet e komunitetit ndihmon në mbrojtjen e humorit. Mbani rutina me aktivitet të përditshëm, shëtitje, vakte dhe gjumë, dhe vazhdoni hobet ose mësoni të reja. Kontrolloni dëgjimin dhe shikimin, pasi vështirësitë mund ta rrisin izolimin. Edhe kujdestarët duhet të kujdesen për veten dhe të kërkojnë ndihmë, pasi kujdesi mund të jetë rraskapitës.
Çfarë bën një logoped?
Logopedi vlerëson dhe trajton vështirësitë në komunikim, gjuhë, të folur, zë, rrjedhshmëri dhe gëlltitje. Në punën e përditshme mund të ndihmojë një fëmijë të vogël të thotë fjalët e para, një fëmijë me belbëzim ose me vështirësi gjuhësore të lidhura me leximin, një të rritur që rifiton gjuhën pas një insulti, një mësues me lodhje të zërit ose një të moshuar me vështirësi në gëlltitje. Udhëzon gjithashtu familjet, mësuesit dhe kujdestarët.
Kur mund t'ju ndihmojë një logoped?
Mendoni për një logoped nëse të folurit ose gjuha e një fëmije duket e vonuar ose vështirë e kuptueshme, nëse ka belbëzim, ngjirje të vazhdueshme ose humbje të zërit, vështirësi për të gjetur fjalët pas një ngjarjeje neurologjike, ose kollë dhe mbytje gjatë të ngrënit. Humbja e papritur e të folurit ose e gëlltitjes kërkon fillimisht kujdes mjekësor urgjent. Për vështirësi në të nxënë përtej gjuhës, mund të ndihmojë edhe një psikolog shkollor.
Si të zgjidhni
Kur zgjidhni, kontrolloni licencën dhe formimin, qasjen që përdor profesionisti dhe nëse ka përvojë me atë që ju nevojitet. Merrni parasysh edhe aspektet praktike: gjuhën, çmimin, vendndodhjen ose seancat online dhe disponueshmërinë. Marrëdhënia me profesionistin ka shumë rëndësi; nëse pas disa seancash nuk ndiheni mirë, është krejt në rregull ta ndryshoni.
Pyetjet e bëra shpesh
A e mbulon sistemi publik i shëndetësisë kujdesin psikologjik në vendin: Shqipëri?
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël.
Si mund të verifikoj që një logoped është i licencuar në vendin: Shqipëri?
Order of Psychologists of Albania (Urdhri i Psikologut): Sipas Ligjit nr. 40/2016, çdo psikolog që ushtron profesionin në Shqipëri duhet të jetë i regjistruar në Urdhër dhe të ketë licencë, e cila rinovohet çdo pesë vjet. Kontrolloni emrin e psikologut në regjistrin publik të Urdhrit.