Rreth temës: pagjumësi
Pagjumësia kronike do të thotë vështirësi për të fjetur ose për të qëndruar në gjumë disa net në javë për muaj të tërë. Terapia konjitivo-biheviorale për pagjumësinë (CBT-I) është trajtimi i parë i rekomanduar dhe punon me zakonet, oraret dhe mendimet që e mbajnë gjallë mungesën e gjumit.
Psikoterapistët janë profesionistë të trajnuar në një ose më shumë modele psikoterapie (psikodinamike, sistemike, humaniste, konjitivo-biheviorale…). Titulli i mbrojtur dhe kërkesat ndryshojnë sipas vendit; profilet tregojnë formimin dhe regjistrimin e çdo profesionisti.
Si të merrni kujdes për shëndetin mendor – Shqipëri
Sistemi publik i shëndetësisë · Shërbimi publik shëndetësor: mjekët e familjes, Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor dhe spitalet psikiatrike, të mbuluara nga Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël. Më shumë informacion
Si të verifikoni që një profesionist është i licencuar
- Order of Psychologists of Albania (Urdhri i Psikologut). Sipas Ligjit nr. 40/2016, çdo psikolog që ushtron profesionin në Shqipëri duhet të jetë i regjistruar në Urdhër dhe të ketë licencë, e cila rinovohet çdo pesë vjet. Kontrolloni emrin e psikologut në regjistrin publik të Urdhrit. Kërkoni në regjistrin zyrtar
- Order of Physicians of Albania (Urdhri i Mjekëve). Sipas Ligjit nr. 123/2014, Urdhri i Mjekëve jep dhe heq licencat individuale për ushtrimin e profesionit të mjekut dhe mban regjistrin e anëtarëve të tij. Kërkojini psikiatrit licencën e tij nga Urdhri.
Sigurimi dhe mbulimi
Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor mbulon shërbimet e shëndetit mendor me referim dhe barnat psikotrope të rimbursueshme. Barnat që nuk janë në listën e rimbursimit paguhen nga xhepi.
Ndihmë urgjente – Shqipëri
Nëse jeta juaj ose e dikujt tjetër është në rrezik, telefononi menjëherë numrin e urgjencës. Këto shërbime mund t'ju ndihmojnë në çdo kohë:
- 127 · Ambulancia (Urgjenca)
Informacioni u rishikua në nëntor 2026 · Burimet: gov.uk, urdhriipsikologut.al, regjistri.urdhriipsikologut.al, qsut.gov.al
Shenja që duhen vënë re
Të gjithë flemë keq ndonjëherë, sidomos gjatë periudhave me stres. Pagjumësia mund të kërkojë vëmendje kur rregullisht e keni të vështirë të bini në gjumë, zgjoheni shpesh ose shumë herët dhe nuk arrini të rifleni, ose zgjoheni pa u çlodhur, për disa javë, dhe kjo ndikon në humorin, përqendrimin, energjinë ose sigurinë tuaj gjatë ditës. Shqetësimi për vetë gjumin shpesh bëhet pjesë e problemit.
Çfarë ndihmon: trajtime dhe profesionistë
Terapia konjitivo-sjellore për pagjumësinë (CBT-I) rekomandohet si trajtim i linjës së parë për pagjumësinë kronike. Ajo përfshin planifikimin e gjumit, kontrollin e stimujve, punën me bindjet jo të dobishme për gjumin dhe teknikat e relaksimit. Zakonisht e ofrojnë psikologët dhe psikologët klinikë të formuar në CBT-I, individualisht, në grup ose përmes programeve dixhitale të udhëzuara. Një mjek duhet të përjashtojë shkaqet fizike dhe çrregullime të tjera të gjumit.
Kur të kërkoni ndihmë urgjente
Kërkoni menjëherë kujdes mjekësor nëse ju ndalon frymëmarrja ose merrni frymë me vështirësi gjatë gjumit, ju zë gjumi kur jeni duke drejtuar makinën ose në situata të rrezikshme, ose kaloni disa net pothuajse pa gjumë së bashku me energji të pazakontë, mendime që vrapojnë ose konfuzion. Nëse mungesa e gjumit shoqërohet me pashpresë ose mendime për të dëmtuar veten, kontaktoni shërbimet lokale të urgjencës ose shkoni në urgjencën më të afërt.
Çfarë mund të bëni ndërkohë
Mbani një orë të rregullt zgjimi çdo ditë, edhe në fundjavë, dhe shkoni në shtrat vetëm kur ju flihet. Nëse nuk ju zë gjumi pas një farë kohe, çohuni dhe bëni diçka të qetë në dritë të zbehtë derisa t'ju vijë gjumë. Kufizoni kafeinën pas mesditës, si dhe alkoolin dhe vaktet e rënda në mbrëmje. Pakësoni ekranet para gjumit dhe merrni dritë dite e lëvizni gjatë ditës.
Çfarë bën një psikoterapist?
Psikoterapisti i ndihmon njerëzit të kuptojnë dhe të ndryshojnë modelet emocionale, relacionale dhe të sjelljes përmes një marrëdhënieje terapeutike të strukturuar. Puna e tij formësohet nga një ose më shumë modele, si terapia konjitivo-sjellore, psikodinamike, sistemike, humaniste ose integruese. Ai takon individë, çifte, familje ose grupe, zakonisht në seanca të rregullta, dhe jashtë seancave i kushton kohë shënimeve, përgatitjes dhe supervizionit të vet.
Kur mund t'ju ndihmojë një psikoterapist?
Psikoterapia u përshtatet njerëzve që duan të punojnë në thellësi me vështirësi të përsëritura: ankth, gjendje të rënë shpirtërore, modele në marrëdhënie, vetëvlerësim, pasojat e përvojave të kaluara ose tranzicione të mëdha në jetë. Mund të ndihmojë edhe kur ndiheni të bllokuar pa një diagnozë të qartë. Nëse ju nevojitet një diagnozë formale, një vlerësim psikologjik specifik ose medikamente, mund të duhet të përfshihet një psikolog klinik ose psikiatër.
Si të zgjidhni
Kur zgjidhni, kontrolloni licencën dhe formimin, qasjen që përdor profesionisti dhe nëse ka përvojë me atë që ju nevojitet. Merrni parasysh edhe aspektet praktike: gjuhën, çmimin, vendndodhjen ose seancat online dhe disponueshmërinë. Marrëdhënia me profesionistin ka shumë rëndësi; nëse pas disa seancash nuk ndiheni mirë, është krejt në rregull ta ndryshoni.
Pyetjet e bëra shpesh
A e mbulon sistemi publik i shëndetësisë kujdesin psikologjik në vendin: Shqipëri?
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël.
Si mund të verifikoj që një psikoterapist është i licencuar në vendin: Shqipëri?
Order of Psychologists of Albania (Urdhri i Psikologut): Sipas Ligjit nr. 40/2016, çdo psikolog që ushtron profesionin në Shqipëri duhet të jetë i regjistruar në Urdhër dhe të ketë licencë, e cila rinovohet çdo pesë vjet. Kontrolloni emrin e psikologut në regjistrin publik të Urdhrit.