Rreth temës: stres
Stresi është një reagim normal ndaj kërkesave, por kur është i fortë ose zgjat shumë, mund të ndikojë në gjumë, gjendjen shpirtërore, marrëdhëniet dhe shëndetin fizik. Terapia ndihmon të identifikoni burimet e stresit, të mësoni teknika rregullimi dhe të vendosni kufij, në mënyrë që presioni të bëhet sërish i menaxhueshëm.
Psikoterapistët janë profesionistë të trajnuar në një ose më shumë modele psikoterapie (psikodinamike, sistemike, humaniste, konjitivo-biheviorale…). Titulli i mbrojtur dhe kërkesat ndryshojnë sipas vendit; profilet tregojnë formimin dhe regjistrimin e çdo profesionisti.
Si të merrni kujdes për shëndetin mendor – Shqipëri
Sistemi publik i shëndetësisë · Shërbimi publik shëndetësor: mjekët e familjes, Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor dhe spitalet psikiatrike, të mbuluara nga Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël. Më shumë informacion
Si të verifikoni që një profesionist është i licencuar
- Order of Psychologists of Albania (Urdhri i Psikologut). Sipas Ligjit nr. 40/2016, çdo psikolog që ushtron profesionin në Shqipëri duhet të jetë i regjistruar në Urdhër dhe të ketë licencë, e cila rinovohet çdo pesë vjet. Kontrolloni emrin e psikologut në regjistrin publik të Urdhrit. Kërkoni në regjistrin zyrtar
- Order of Physicians of Albania (Urdhri i Mjekëve). Sipas Ligjit nr. 123/2014, Urdhri i Mjekëve jep dhe heq licencat individuale për ushtrimin e profesionit të mjekut dhe mban regjistrin e anëtarëve të tij. Kërkojini psikiatrit licencën e tij nga Urdhri.
Sigurimi dhe mbulimi
Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor mbulon shërbimet e shëndetit mendor me referim dhe barnat psikotrope të rimbursueshme. Barnat që nuk janë në listën e rimbursimit paguhen nga xhepi.
Ndihmë urgjente – Shqipëri
Nëse jeta juaj ose e dikujt tjetër është në rrezik, telefononi menjëherë numrin e urgjencës. Këto shërbime mund t'ju ndihmojnë në çdo kohë:
- 127 · Ambulancia (Urgjenca)
Informacioni u rishikua në nëntor 2026 · Burimet: gov.uk, urdhriipsikologut.al, regjistri.urdhriipsikologut.al, qsut.gov.al
Shenja që duhen vënë re
Stresi është një reagim natyral ndaj presionit dhe për periudha të shkurtra mund edhe të ndihmojë. Bëhet problem kur ndiheni të tensionuar ose të mbingarkuar pjesën më të madhe të kohës, nuk arrini të çlodheni as në ditët e pushimit, flini keq, jeni nervozë, e keni të vështirë të përqendroheni, ose vini re dhimbje koke, tension muskulor ose probleme me stomakun. Mbështetja gjithnjë e më shumë te alkooli, ushqimi ose ekranet për t'u çlodhur është një tjetër shenjë paralajmëruese.
Çfarë ndihmon: trajtime dhe profesionistë
Psikologët mund të ndihmojnë në identifikimin e burimeve të stresit, ndryshimin e modeleve jo të dobishme të të menduarit dhe ndërtimin e aftësive përballuese. Qasjet konjitivo-sjellore, terapia e zgjidhjes së problemeve, reduktimi i stresit i bazuar në vëmendjen e plotë (mindfulness) dhe terapia e pranimit dhe angazhimit (ACT) kanë prova për uljen e stresit. Kur burimi kryesor është puna, mund të ndihmojë edhe një psikolog i punës. Simptomat fizike të vazhdueshme duhet t'i kontrollojë një mjek.
Kur të kërkoni ndihmë urgjente
Kërkoni menjëherë kujdes mjekësor për dhimbje gjoksi, dhimbje të forta koke, të fikët ose simptoma të tjera fizike të papritura, edhe nëse mendoni se vijnë nga stresi. Nëse stresi është bërë i padurueshëm dhe keni mendime për të dëmtuar veten ose për t'i dhënë fund jetës, kontaktoni pa vonesë shërbimet lokale të urgjencës ose shkoni në urgjencën më të afërt.
Çfarë mund të bëni ndërkohë
Shikoni çfarë mund të ndryshoni dhe çfarë jo. Mbroni gjumin, bëni pushime të shkurtra gjatë ditës, lëvizni rregullisht dhe lini kohë për aktivitete që ju rigjallërojnë vërtet. Ushtrohuni të thoni jo ose të negocioni afatet kur është e mundur. Ushtrimet e relaksimit ose të frymëmarrjes mund të ndihmojnë, ashtu si edhe biseda me njerëz që u besoni. Kufizoni alkoolin dhe kafeinën.
Çfarë bën një psikoterapist?
Psikoterapisti i ndihmon njerëzit të kuptojnë dhe të ndryshojnë modelet emocionale, relacionale dhe të sjelljes përmes një marrëdhënieje terapeutike të strukturuar. Puna e tij formësohet nga një ose më shumë modele, si terapia konjitivo-sjellore, psikodinamike, sistemike, humaniste ose integruese. Ai takon individë, çifte, familje ose grupe, zakonisht në seanca të rregullta, dhe jashtë seancave i kushton kohë shënimeve, përgatitjes dhe supervizionit të vet.
Kur mund t'ju ndihmojë një psikoterapist?
Psikoterapia u përshtatet njerëzve që duan të punojnë në thellësi me vështirësi të përsëritura: ankth, gjendje të rënë shpirtërore, modele në marrëdhënie, vetëvlerësim, pasojat e përvojave të kaluara ose tranzicione të mëdha në jetë. Mund të ndihmojë edhe kur ndiheni të bllokuar pa një diagnozë të qartë. Nëse ju nevojitet një diagnozë formale, një vlerësim psikologjik specifik ose medikamente, mund të duhet të përfshihet një psikolog klinik ose psikiatër.
Si të zgjidhni
Kur zgjidhni, kontrolloni licencën dhe formimin, qasjen që përdor profesionisti dhe nëse ka përvojë me atë që ju nevojitet. Merrni parasysh edhe aspektet praktike: gjuhën, çmimin, vendndodhjen ose seancat online dhe disponueshmërinë. Marrëdhënia me profesionistin ka shumë rëndësi; nëse pas disa seancash nuk ndiheni mirë, është krejt në rregull ta ndryshoni.
Pyetjet e bëra shpesh
A e mbulon sistemi publik i shëndetësisë kujdesin psikologjik në vendin: Shqipëri?
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël.
Si mund të verifikoj që një psikoterapist është i licencuar në vendin: Shqipëri?
Order of Psychologists of Albania (Urdhri i Psikologut): Sipas Ligjit nr. 40/2016, çdo psikolog që ushtron profesionin në Shqipëri duhet të jetë i regjistruar në Urdhër dhe të ketë licencë, e cila rinovohet çdo pesë vjet. Kontrolloni emrin e psikologut në regjistrin publik të Urdhrit.