За прегорување
Прегорувањето е исцрпеност поврзана со работата: емоционален замор, дистанца или цинизам кон работата и чувство дека не сте ефикасни. Психолошката поддршка се фокусира на закрепнувањето, обемот на работа и границите, вредностите и, кога е потребно, одлуките за работната ситуација.
Психолозите на трудот (организациски психолози) се занимаваат со благосостојбата на работа: превенција на стрес и прегорување, конфликти на работното место, кариерно насочување, лидерство и развој на тимови.
Грижа за менталното здравје во Северна Македонија
Јавен здравствен систем · Јавен здравствен систем (Министерство за здравство и Фонд за здравствено осигурување): центри за ментално здравје во заедницата и болничка психијатрија
Јавната грижа за менталното здравје се спроведува преку центри за ментално здравје во заедницата и болнички психијатриски служби, со упатување меѓу примарната, секундарната и терцијарната здравствена заштита. Националната стратегија за 2018-2025 имаше за цел да ја децентрализира грижата и да ја намали зависноста од психијатриските болници. Според податоците од WHO Mental Health Atlas 2020 (Атлас за ментално здравје на Светската здравствена организација), осигурувањето целосно ги покрива услугите за ментално здравје и психотропните лекови. Повеќе информации
Како да проверите дали стручното лице има лиценца
- Chamber of Psychologists of North Macedonia (Комора на психолози). Психолошки услуги можат да даваат само психолози кои имаат општа и/или посебна лиценца издадена од Комората. За општа лиценца потребни се една година пракса, стручен испит и упис во Регистарот на психолози, а за посебна лиценца е потребна дополнителна специјализирана обука. Комората објавува список на психолози со лиценца. Пребарајте го официјалниот регистар
- Doctors' Chamber of Macedonia (Лекарска комора на Македонија). Комората издава лиценци за работа на лекарите и објавува регистар на лекари и список на лекари со важечка лиценца. Пребарајте го официјалниот регистар
Осигурување и покриеност
Според податоците од WHO Mental Health Atlas 2020, осигурувањето во јавниот систем целосно ги покрива услугите за ментално здравје и психотропните лекови.
Итна помош во Северна Македонија
Ако вашиот или туѓ живот е во опасност, веднаш јавете се на бројот за итни случаи. Овие служби можат да помогнат во секое време:
- 112 · Emergencias
Информациите се проверени во ноември 2026 · Извори: who.int, borgenproject.org, komoranapsiholozi.mk, lkm.org.mk
Знаци на кои треба да внимавате
Прегорувањето се развива постепено под долготраен притисок на работа. Чести знаци се исцрпеност што не поминува со одмор, чувство на дистанцираност, цинизам или вкочанетост кон работата, чувство дека ништо што правите не прави разлика и тешкотии со концентрацијата. Можеби се плашите од понеделникот, сте раздразливи со колегите или семејството, почесто се разболувате или забележувате дека викендите и одморите повеќе не Ви помагаат да закрепнете.
Што помага: третмани и стручњаци
Психолозите, клиничките психолози и психолозите на трудот можат да помогнат при прегорување. Когнитивно-бихевиоралните пристапи, терапијата на прифаќање и посветеност (ACT) и програмите за управување со стресот помагаат во закрепнувањето, поставувањето граници и вредностите. Поддршката често вклучува разгледување на обемот на работа, работните барања и можните промени на работа. Лекар треба да ја процени исцрпеноста и да исклучи физички причини или депресија и може да советува за отсуство од работа.
Кога да побарате итна помош
Прегорувањето може да се преклопува со депресијата. Ако се чувствувате безнадежно, воопшто не можете да функционирате или имате мисли да си наштетите или да си го одземете животот, веднаш контактирајте ги локалните служби за итни случаи или одете во најблиското одделение за итна помош. Навремено побарајте медицинска помош за физички симптоми како болка во градите, палпитации или несвестица.
Што можете да направите во меѓувреме
Обидете се да чувате јасни граници меѓу работата и одморот, на пример со исклучување на известувањата по работното време. Дајте приоритет на сонот, редовните оброци и лесното вежбање. Разговарајте со некого на кого му верувате за тоа како се чувствувате и, ако е можно, разговарајте за обемот на работа со Вашиот претпоставен или со службата за медицина на трудот. Помага и повторното поврзување со активности и луѓе надвор од работата. Избегнувајте да се потпирате на алкохол или стимуланси за да издржите.
Што работи еден психолог на трудот?
Психологот на трудот, познат и како психолог на трудот и организациите, ја применува психологијата на работното место. Во секојдневната работа може да проценува и избира кандидати, да осмислува обуки, да ги подобрува тимската динамика и лидерството, да ги проценува психосоцијалните ризици како стресот или вознемирувањето, да ги поддржува организациските промени и да ја унапредува благосостојбата. Некои нудат и индивидуално кариерно советување, коучинг или поддршка при прегорување и враќање на работа.
Кога да побарате помош од психолог на трудот
Психологот на трудот може да им помогне на лица што се соочуваат со одлуки за кариерата, губење на работата, стрес на работа или враќање по боледување, како и на организации што се справуваат со конфликти, голема флуктуација на вработени, ризик од прегорување, реструктурирање или потреба од проценка на психосоцијалните ризици. Ако стресот на работа довел до значајна анксиозност, депресија или исцрпеност, треба да се вклучи и клинички психолог или лекар.
Како да изберете
При изборот, проверете ги лиценцата и обуката, пристапот што го користат и дали имаат искуство со она што Ви треба. Земете ги предвид и практичните аспекти: јазик, цена, локација или онлајн сесии и достапност. Односот со стручњакот е многу важен; ако по неколку сесии не се чувствувате добро, сосема е во ред да промените.
Најчесто поставувани прашања
Дали јавниот здравствен систем во Северна Македонија покрива психолошка помош?
Јавната грижа за менталното здравје се спроведува преку центри за ментално здравје во заедницата и болнички психијатриски служби, со упатување меѓу примарната, секундарната и терцијарната здравствена заштита. Националната стратегија за 2018-2025 имаше за цел да ја децентрализира грижата и да ја намали зависноста од психијатриските болници. Според податоците од WHO Mental Health Atlas 2020 (Атлас за ментално здравје на Светската здравствена организација), осигурувањето целосно ги покрива услугите за ментално здравје и психотропните лекови.
Како да проверам дали психолог на трудот има лиценца во Северна Македонија?
Chamber of Psychologists of North Macedonia (Комора на психолози): Психолошки услуги можат да даваат само психолози кои имаат општа и/или посебна лиценца издадена од Комората. За општа лиценца потребни се една година пракса, стручен испит и упис во Регистарот на психолози, а за посебна лиценца е потребна дополнителна специјализирана обука. Комората објавува список на психолози со лиценца.