За фобии
Фобијата е интензивен, постојан страв од одреден предмет или ситуација (летање, животни, височини, крв…) што води до избегнување. Терапијата со постепено изложување е многу ефикасна и често бара ограничен број сесии.
Психотерапевтите се стручњаци обучени за еден или повеќе модели на психотерапија (психодинамски, системски, хуманистички, когнитивно-бихевиорален…). Заштитената титула и условите се разликуваат од земја до земја; профилите ги прикажуваат обуката и регистрацијата на секој стручњак.
Грижа за менталното здравје во Северна Македонија
Јавен здравствен систем · Јавен здравствен систем (Министерство за здравство и Фонд за здравствено осигурување): центри за ментално здравје во заедницата и болничка психијатрија
Јавната грижа за менталното здравје се спроведува преку центри за ментално здравје во заедницата и болнички психијатриски служби, со упатување меѓу примарната, секундарната и терцијарната здравствена заштита. Националната стратегија за 2018-2025 имаше за цел да ја децентрализира грижата и да ја намали зависноста од психијатриските болници. Според податоците од WHO Mental Health Atlas 2020 (Атлас за ментално здравје на Светската здравствена организација), осигурувањето целосно ги покрива услугите за ментално здравје и психотропните лекови. Повеќе информации
Како да проверите дали стручното лице има лиценца
- Chamber of Psychologists of North Macedonia (Комора на психолози). Психолошки услуги можат да даваат само психолози кои имаат општа и/или посебна лиценца издадена од Комората. За општа лиценца потребни се една година пракса, стручен испит и упис во Регистарот на психолози, а за посебна лиценца е потребна дополнителна специјализирана обука. Комората објавува список на психолози со лиценца. Пребарајте го официјалниот регистар
Осигурување и покриеност
Според податоците од WHO Mental Health Atlas 2020, осигурувањето во јавниот систем целосно ги покрива услугите за ментално здравје и психотропните лекови.
Итна помош во Северна Македонија
Ако вашиот или туѓ живот е во опасност, веднаш јавете се на бројот за итни случаи. Овие служби можат да помогнат во секое време:
- 112 · Emergencias
Информациите се проверени во ноември 2026 · Извори: who.int, borgenproject.org, komoranapsiholozi.mk, lkm.org.mk
Знаци на кои треба да внимавате
Стравот е нормален во опасни ситуации. Фобијата е силен, постојан страв од нешто конкретно, како летање, височини, животни, игли, крв или затворени простори, кој е непропорционален на вистинскиот ризик. Станува проблем кога правите сè за да го избегнете, чувствувате паника кога се соочувате со него или кога избегнувањето ги ограничува Вашата работа, патувања, здравствена грижа или односи.
Што помага: третмани и стручњаци
Специфичните фобии многу добро реагираат на когнитивно-бихевиорална терапија (КБТ) со постепено изложување, во која чекор по чекор и со поддршка се соочувате со ситуацијата од која се плашите. Изложувањето може да се прави во реалниот живот, преку замислување или, во некои случаи, со виртуелна реалност. Некои фобии можат да се подобрат со релативно краток, интензивен третман. Оваа работа обично ја водат психолози и клинички психолози.
Кога да побарате итна помош
Фобиите ретко се итни случаи, но стравот од игли, лекари или болници не треба да Ве спречи да ја добиете потребната грижа; кажете му на здравствениот персонал за да може да Ви помогне. Контактирајте ги локалните служби за итни случаи ако стравот Ве спречува да побарате итен третман или ако силната паника е придружена со болка во градите или симптоми што порано не сте ги имале. Побарајте итна помош при какви било мисли за самоповредување.
Што можете да направите во меѓувреме
Избегнувањето го одржува стравот, па малите, планирани чекори кон она од што се плашите можат да помогнат, на пример гледање слики пред да се приближите до вистинското нешто. Вежбајте бавно дишење за да ги контролирате физичките симптоми. Дознајте доверливи факти за вистинскиот ризик. Замолете лице што Ве поддржува да Ве придружува и признајте си го секој чекор напред. Ако стравот е многу силен, подобро е ова да го правите со стручњак.
Што работи еден психотерапевт?
Психотерапевтот им помага на луѓето да ги разберат и променат емоционалните, релационите и бихевиоралните обрасци преку структуриран терапевтски однос. Неговата работа се темели на еден или повеќе модели, како когнитивно-бихевиорална, психодинамска, системска, хуманистичка или интегративна терапија. Работи со поединци, парови, семејства или групи, обично на редовни сесии, а надвор од сесиите посветува време на белешки, подготовка и сопствена супервизија.
Кога да побарате помош од психотерапевт
Психотерапијата е соодветна за луѓе што сакаат длабински да работат на тешкотии што се повторуваат: анксиозност, лошо расположение, обрасци во односите, самодоверба, последици од минати искуства или големи животни промени. Може да помогне и кога се чувствувате заглавени без јасна дијагноза. Ако Ви треба формална дијагноза, специфична психолошка проценка или лекови, можеби ќе треба да се вклучи клинички психолог или психијатар.
Како да изберете
При изборот, проверете ги лиценцата и обуката, пристапот што го користат и дали имаат искуство со она што Ви треба. Земете ги предвид и практичните аспекти: јазик, цена, локација или онлајн сесии и достапност. Односот со стручњакот е многу важен; ако по неколку сесии не се чувствувате добро, сосема е во ред да промените.
Најчесто поставувани прашања
Дали јавниот здравствен систем во Северна Македонија покрива психолошка помош?
Јавната грижа за менталното здравје се спроведува преку центри за ментално здравје во заедницата и болнички психијатриски служби, со упатување меѓу примарната, секундарната и терцијарната здравствена заштита. Националната стратегија за 2018-2025 имаше за цел да ја децентрализира грижата и да ја намали зависноста од психијатриските болници. Според податоците од WHO Mental Health Atlas 2020 (Атлас за ментално здравје на Светската здравствена организација), осигурувањето целосно ги покрива услугите за ментално здравје и психотропните лекови.
Како да проверам дали психотерапевт има лиценца во Северна Македонија?
Chamber of Psychologists of North Macedonia (Комора на психолози): Психолошки услуги можат да даваат само психолози кои имаат општа и/или посебна лиценца издадена од Комората. За општа лиценца потребни се една година пракса, стручен испит и упис во Регистарот на психолози, а за посебна лиценца е потребна дополнителна специјализирана обука. Комората објавува список на психолози со лиценца.