Over jongeren
De adolescentie brengt veranderingen in identiteit, relaties en emoties. Therapie biedt een vertrouwelijke ruimte om te praten over angst, somberheid, zelfvertrouwen, relaties of druk op school, met betrokkenheid van het gezin als dat passend is.
Psychiaters zijn artsen die gespecialiseerd zijn in mentale gezondheid. Ze stellen diagnoses, schrijven medicatie voor en volgen die op, en kunnen ook psychotherapie geven. Ze zijn meestal de eerste keus als er mogelijk medicatie nodig is of als de klachten ernstig zijn.
Geestelijke gezondheidszorg in Nederland
Publiek zorgstelsel · Basisverzekering en GGZ
De huisarts is het startpunt: lichte klachten worden in de praktijk behandeld, vaak door de praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ), zonder kosten. Behandeling in de basis-GGZ of gespecialiseerde GGZ vraagt een verwijzing van de huisarts en wordt vergoed uit de basisverzekering, maar telt mee voor het verplicht eigen risico (385 euro in 2026); voor jongeren onder de 18 geldt geen eigen risico en hun zorg wordt via de gemeente geregeld. Wachtlijsten voor gespecialiseerde zorg komen veel voor.
Zo controleert u of een zorgverlener bevoegd is
- BIG-register (CIBG, Ministry of Health). Alleen de titels gezondheidszorgpsycholoog, klinisch psycholoog, psychotherapeut en arts/psychiater zijn beschermd; de gewone titel psycholoog is dat niet. Controleer het BIG-nummer, de geldigheid van de registratie en eventuele tuchtmaatregelen in het BIG-register. Zoek in het officiële register
Verzekering en vergoeding
De basisverzekering vergoedt GGZ-behandeling door BIG-geregistreerde zorgverleners na verwijzing door de huisarts, met aftrek van het eigen risico; gesprekken met de POH-GGZ bij de huisarts zijn gratis.
Dringende hulp in Nederland
Is uw leven of dat van iemand anders in gevaar? Bel dan nu het alarmnummer. Deze diensten kunnen u op elk moment helpen:
- 112 · Emergencias
- 113 · 113 Zelfmoordpreventie
Informatie gecontroleerd in november 2026 · Bronnen: bigregister.nl, rijksoverheid.nl, zorgwijzer.nl, overstappen.nl
Signalen om op te letten
Stemmingswisselingen, meer privacy willen en botsingen met ouders horen bij de puberteit. Het kan tijd zijn om hulp te zoeken als een tiener aanhoudend somber, angstig of prikkelbaar lijkt, zich terugtrekt van vrienden, geen interesse meer heeft in activiteiten, grote veranderingen laat zien in slapen of eten, slechter presteert op school, alcohol of drugs gebruikt, zichzelf beschadigt, of het grootste deel van de tijd geïsoleerd online doorbrengt.
Wat helpt: behandelingen en professionals
Goed onderbouwde benaderingen voor tieners zijn onder andere cognitieve gedragstherapie (CGT), interpersoonlijke therapie bij depressie, dialectische gedragstherapie (DGT) aangepast voor jongeren bij zelfbeschadiging, en gezinsgerichte therapieën. Kinder- en jeugdpsychologen, klinisch psychologen en gezinstherapeuten leiden het werk meestal; een kinder- en jeugdpsychiater kan betrokken worden als de klachten ernstig zijn of medicatie wordt overwogen.
Wanneer je direct hulp moet zoeken
Neem elke uiting over zelfdoding of zelfbeschadiging serieus. Heeft een tiener een plan, zichzelf ernstig verwond, een overdosis genomen of is hij of zij in gevaar, neem dan direct contact op met de lokale hulpdiensten of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp. Zoek ook dringend hulp bij tekenen van ernstige intoxicatie, seksuele uitbuiting of online afpersing, en laat de jongere niet alleen als er risico is.
Wat je in de tussentijd kunt doen
Houd de communicatie open door meer te luisteren dan te preken, en kies ontspannen momenten om te praten, zoals in de auto of tijdens het eten. Respecteer de groeiende zelfstandigheid en houd tegelijk duidelijke, samen afgesproken grenzen aan. Moedig slaapritmes, beweging en tijd zonder scherm aan. Toon interesse in vrienden en activiteiten. Wil je tiener liever geen hulp, bied dan opties aan en laat hem of haar meebeslissen over de keuze.
Wat doet een psychiater?
Een psychiater is een arts die psychische problemen vanuit medisch oogpunt beoordeelt. In de praktijk voert een psychiater diagnostische gesprekken, sluit lichamelijke oorzaken uit, beslist of medicatie kan helpen, schrijft die voor en volgt de werking en bijwerkingen. Veel psychiaters bieden ook psychotherapie aan of werken samen met psychologen. Ze behandelen volwassenen, ouderen en, als ze daarin gespecialiseerd zijn, kinderen en jongeren.
Wanneer ga je naar een psychiater?
Overweeg een psychiater als de klachten heftig zijn of lang aanhouden, als therapie alleen niet genoeg was, als je al psychiatrische medicatie gebruikt, of bij ervaringen zoals sterke stemmingswisselingen, dingen horen of zien die anderen niet waarnemen, of ernstig verstoorde slaap. Heb je vooral gesprekstherapie nodig voor alledaagse moeilijkheden, dan past een psycholoog of psychotherapeut misschien beter.
Zo kies je
Controleer bij het kiezen de registratie en opleiding, de benadering die de professional gebruikt en of die ervaring heeft met waar jij hulp bij nodig hebt. Denk ook aan praktische zaken: taal, prijs, locatie of online sessies en beschikbaarheid. De relatie met de professional is heel belangrijk; voelt het na een paar sessies niet goed, dan is het prima om te wisselen.
Veelgestelde vragen
Vergoedt het publieke zorgstelsel in Nederland psychologische zorg?
De huisarts is het startpunt: lichte klachten worden in de praktijk behandeld, vaak door de praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ), zonder kosten. Behandeling in de basis-GGZ of gespecialiseerde GGZ vraagt een verwijzing van de huisarts en wordt vergoed uit de basisverzekering, maar telt mee voor het verplicht eigen risico (385 euro in 2026); voor jongeren onder de 18 geldt geen eigen risico en hun zorg wordt via de gemeente geregeld. Wachtlijsten voor gespecialiseerde zorg komen veel voor.
Hoe controleer ik of een psychiater bevoegd is in Nederland?
BIG-register (CIBG, Ministry of Health): Alleen de titels gezondheidszorgpsycholoog, klinisch psycholoog, psychotherapeut en arts/psychiater zijn beschermd; de gewone titel psycholoog is dat niet. Controleer het BIG-nummer, de geldigheid van de registratie en eventuele tuchtmaatregelen in het BIG-register.