Over verslaving
Verslaving aan middelen of gedrag zoals gokken, gamen of internet gaat gepaard met controleverlies en doorgaan ondanks de schade. Behandeling combineert meestal psychologische therapie, terugvalpreventie en soms medische zorg. Professionals met ervaring in verslaving kunnen samenwerken met gespecialiseerde diensten.
Psychiaters zijn artsen die gespecialiseerd zijn in mentale gezondheid. Ze stellen diagnoses, schrijven medicatie voor en volgen die op, en kunnen ook psychotherapie geven. Ze zijn meestal de eerste keus als er mogelijk medicatie nodig is of als de klachten ernstig zijn.
Geestelijke gezondheidszorg in Nederland
Publiek zorgstelsel · Basisverzekering en GGZ
De huisarts is het startpunt: lichte klachten worden in de praktijk behandeld, vaak door de praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ), zonder kosten. Behandeling in de basis-GGZ of gespecialiseerde GGZ vraagt een verwijzing van de huisarts en wordt vergoed uit de basisverzekering, maar telt mee voor het verplicht eigen risico (385 euro in 2026); voor jongeren onder de 18 geldt geen eigen risico en hun zorg wordt via de gemeente geregeld. Wachtlijsten voor gespecialiseerde zorg komen veel voor.
Zo controleert u of een zorgverlener bevoegd is
- BIG-register (CIBG, Ministry of Health). Alleen de titels gezondheidszorgpsycholoog, klinisch psycholoog, psychotherapeut en arts/psychiater zijn beschermd; de gewone titel psycholoog is dat niet. Controleer het BIG-nummer, de geldigheid van de registratie en eventuele tuchtmaatregelen in het BIG-register. Zoek in het officiële register
Verzekering en vergoeding
De basisverzekering vergoedt GGZ-behandeling door BIG-geregistreerde zorgverleners na verwijzing door de huisarts, met aftrek van het eigen risico; gesprekken met de POH-GGZ bij de huisarts zijn gratis.
Dringende hulp in Nederland
Is uw leven of dat van iemand anders in gevaar? Bel dan nu het alarmnummer. Deze diensten kunnen u op elk moment helpen:
- 112 · Emergencias
- 113 · 113 Zelfmoordpreventie
Informatie gecontroleerd in november 2026 · Bronnen: bigregister.nl, rijksoverheid.nl, zorgwijzer.nl, overstappen.nl
Signalen om op te letten
Er kan een verslaving ontstaan als je moeilijk kunt controleren hoeveel of hoe vaak je een middel gebruikt of iets doet zoals gokken, gamen, shoppen of online zijn; als je doorgaat ondanks problemen met je gezondheid, geld, werk of relaties; als je steeds meer nodig hebt voor hetzelfde effect; of als je je onrustig of niet lekker voelt wanneer je stopt.
Wat helpt: behandelingen en professionals
Effectieve benaderingen zijn onder andere cognitieve gedragstherapie (CGT), motiverende gespreksvoering, terugvalpreventieprogramma's, contingentiemanagement en, voor jongeren, gezinsgerichte therapie. Psychologen en klinisch psychologen met ervaring in verslavingszorg, psychiaters en gespecialiseerde verslavingszorginstellingen werken meestal samen. Bij sommige middelen is een behandeling onder medisch toezicht nodig. Zelfhulpgroepen kunnen voor veel mensen een aanvulling zijn op professionele zorg.
Wanneer je direct hulp moet zoeken
Neem direct contact op met de lokale hulpdiensten bij een vermoedelijke overdosis, bewusteloosheid, ademhalingsproblemen, epileptische aanvallen, pijn op de borst of verwardheid. Zoek ook dringend hulp bij gedachten aan zelfdoding of aan het kwaad doen van anderen. Plotseling stoppen met sommige middelen na zwaar gebruik kan gevaarlijk zijn, dus overleg met een arts voordat je stopt.
Wat je in de tussentijd kunt doen
Wees eerlijk tegenover jezelf over hoe vaak en waarom je gebruikt, en let op de situaties, emoties en mensen die het uitlokken. Vertel het aan iemand die je vertrouwt en overweeg de toegang moeilijker te maken, bijvoorbeeld door gok-apps te blokkeren of contant geld te beperken. Vul je tijd met activiteiten waar het middel of gedrag geen rol in speelt. Een terugval kan gebeuren; het is een signaal om steun te zoeken, geen mislukking.
Wat doet een psychiater?
Een psychiater is een arts die psychische problemen vanuit medisch oogpunt beoordeelt. In de praktijk voert een psychiater diagnostische gesprekken, sluit lichamelijke oorzaken uit, beslist of medicatie kan helpen, schrijft die voor en volgt de werking en bijwerkingen. Veel psychiaters bieden ook psychotherapie aan of werken samen met psychologen. Ze behandelen volwassenen, ouderen en, als ze daarin gespecialiseerd zijn, kinderen en jongeren.
Wanneer ga je naar een psychiater?
Overweeg een psychiater als de klachten heftig zijn of lang aanhouden, als therapie alleen niet genoeg was, als je al psychiatrische medicatie gebruikt, of bij ervaringen zoals sterke stemmingswisselingen, dingen horen of zien die anderen niet waarnemen, of ernstig verstoorde slaap. Heb je vooral gesprekstherapie nodig voor alledaagse moeilijkheden, dan past een psycholoog of psychotherapeut misschien beter.
Zo kies je
Controleer bij het kiezen de registratie en opleiding, de benadering die de professional gebruikt en of die ervaring heeft met waar jij hulp bij nodig hebt. Denk ook aan praktische zaken: taal, prijs, locatie of online sessies en beschikbaarheid. De relatie met de professional is heel belangrijk; voelt het na een paar sessies niet goed, dan is het prima om te wisselen.
Veelgestelde vragen
Vergoedt het publieke zorgstelsel in Nederland psychologische zorg?
De huisarts is het startpunt: lichte klachten worden in de praktijk behandeld, vaak door de praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ), zonder kosten. Behandeling in de basis-GGZ of gespecialiseerde GGZ vraagt een verwijzing van de huisarts en wordt vergoed uit de basisverzekering, maar telt mee voor het verplicht eigen risico (385 euro in 2026); voor jongeren onder de 18 geldt geen eigen risico en hun zorg wordt via de gemeente geregeld. Wachtlijsten voor gespecialiseerde zorg komen veel voor.
Hoe controleer ik of een psychiater bevoegd is in Nederland?
BIG-register (CIBG, Ministry of Health): Alleen de titels gezondheidszorgpsycholoog, klinisch psycholoog, psychotherapeut en arts/psychiater zijn beschermd; de gewone titel psycholoog is dat niet. Controleer het BIG-nummer, de geldigheid van de registratie en eventuele tuchtmaatregelen in het BIG-register.