Rreth temës: ankth
Ankthi bëhet problem kur shqetësimi, tensioni ose paniku janë të shpeshta, të vështira për t’u kontrolluar dhe fillojnë të kufizojnë jetën e përditshme. Terapia psikologjike, veçanërisht qasjet konjitivo-biheviorale, ka dëshmi të forta për trajtimin e çrregullimeve të ankthit. Një seancë e parë me psikolog zakonisht eksploron çfarë e shkakton ankthin, si shfaqet në trup dhe në mendime, dhe cilat objektiva dëshironi të punoni.
Psikiatrit janë mjekë të specializuar në shëndetin mendor. Ata diagnostikojnë, përshkruajnë dhe ndjekin medikamentet dhe mund të ofrojnë edhe psikoterapi. Zakonisht janë zgjedhja e parë kur mund të nevojiten medikamente ose kur simptomat janë të rënda.
Si të merrni kujdes për shëndetin mendor – Shqipëri
Sistemi publik i shëndetësisë · Shërbimi publik shëndetësor: mjekët e familjes, Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor dhe spitalet psikiatrike, të mbuluara nga Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël. Më shumë informacion
Si të verifikoni që një profesionist është i licencuar
- Order of Physicians of Albania (Urdhri i Mjekëve). Sipas Ligjit nr. 123/2014, Urdhri i Mjekëve jep dhe heq licencat individuale për ushtrimin e profesionit të mjekut dhe mban regjistrin e anëtarëve të tij. Kërkojini psikiatrit licencën e tij nga Urdhri.
Sigurimi dhe mbulimi
Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor mbulon shërbimet e shëndetit mendor me referim dhe barnat psikotrope të rimbursueshme. Barnat që nuk janë në listën e rimbursimit paguhen nga xhepi.
Ndihmë urgjente – Shqipëri
Nëse jeta juaj ose e dikujt tjetër është në rrezik, telefononi menjëherë numrin e urgjencës. Këto shërbime mund t'ju ndihmojnë në çdo kohë:
- 127 · Ambulancia (Urgjenca)
Informacioni u rishikua në nëntor 2026 · Burimet: gov.uk, urdhriipsikologut.al, regjistri.urdhriipsikologut.al, qsut.gov.al
Shenja që duhen vënë re
Pak ankth është normal para një provimi ose një bisede të vështirë. Ia vlen ta shqyrtoni kur shqetësimi duket i vazhdueshëm dhe i vështirë për t'u fikur, kur shmangni vende ose situata për shkak të tij, ose kur vini re shpesh simptoma fizike si rrahje të shpejta të zemrës, shtrëngim në gjoks, marramendje, shqetësime në stomak ose gjumë të keq. Valët e papritura të frikës intensive, të quajtura sulme paniku, janë një tjetër shenjë e zakonshme.
Çfarë ndihmon: trajtime dhe profesionistë
Terapia konjitivo-sjellore (TKS) ka provat më të forta për shumicën e problemeve të ankthit, shpesh duke përfshirë ekspozimin gradual ndaj situatave që ju trembin. Terapia e pranimit dhe angazhimit (ACT) dhe qasjet e bazuara në vëmendjen e plotë (mindfulness) mund të ndihmojnë gjithashtu. Trajtimin zakonisht e drejtojnë psikologët, psikologët klinikë dhe psikoterapistët. Një psikiatër ose mjeku familjar mund të vlerësojë nëse medikamentet mund të jenë të dobishme krahas terapisë, sidomos kur ankthi është i rëndë ose i zgjatur.
Kur të kërkoni ndihmë urgjente
Kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore nëse keni dhimbje gjoksi, gulçim ose simptoma që nuk i keni pasur kurrë më parë, pasi këto duhen kontrolluar për të përjashtuar një shkak fizik. Nëse ankthi shoqërohet me mendime për t'i dhënë fund jetës ose për të dëmtuar veten, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës ose shkoni në urgjencën më të afërt. Nuk keni pse të prisni për një takim.
Çfarë mund të bëni ndërkohë
Ndërsa kërkoni mbështetje, përpiquni të mbani orare të rregullta gjumi dhe ushqimi, të lëvizni shumicën e ditëve dhe të pakësoni kafeinën dhe alkoolin, që mund ta përkeqësojnë ankthin. Frymëmarrja e ngadaltë mund të ndihmojë në momentet kulmore. Shmangia e situatave që ju trembin sjell lehtësim tani, por priret ta rrisë ankthin, prandaj hapat e vegjël dhe gradualë janë më të mirë. Flisni me dikë që i besoni dhe mbështetuni te burime të besueshme shëndetësore.
Çfarë bën një psikiatër?
Psikiatri është mjek që i vlerëson problemet e shëndetit mendor nga këndvështrimi mjekësor. Në punën e përditshme kryen intervista diagnostikuese, përjashton shkaqet fizike, vendos nëse medikamentet mund të ndihmojnë, i përshkruan dhe monitoron efektet dhe efektet anësore të tyre. Shumë prej tyre ofrojnë edhe psikoterapi ose punojnë krah psikologëve. Ata ndjekin të rritur, të moshuar dhe, nëse janë të specializuar, fëmijë dhe adoleshentë.
Kur mund t'ju ndihmojë një psikiatër?
Mendoni për një psikiatër kur simptomat janë të forta ose të zgjatura, kur terapia vetëm nuk ka mjaftuar, kur tashmë merrni medikamente psikiatrike, ose kur ka përjetime si luhatje të forta të humorit, të dëgjuarit ose të parit e gjërave që të tjerët nuk i perceptojnë, ose gjumë shumë të çrregullt. Nëse ajo që ju nevojitet kryesisht është terapi përmes bisedës për vështirësi të përditshme, një psikolog ose psikoterapist mund t'ju përshtatet më mirë.
Si të zgjidhni
Kur zgjidhni, kontrolloni licencën dhe formimin, qasjen që përdor profesionisti dhe nëse ka përvojë me atë që ju nevojitet. Merrni parasysh edhe aspektet praktike: gjuhën, çmimin, vendndodhjen ose seancat online dhe disponueshmërinë. Marrëdhënia me profesionistin ka shumë rëndësi; nëse pas disa seancash nuk ndiheni mirë, është krejt në rregull ta ndryshoni.
Pyetjet e bëra shpesh
A e mbulon sistemi publik i shëndetësisë kujdesin psikologjik në vendin: Shqipëri?
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël.
Si mund të verifikoj që një psikiatër është i licencuar në vendin: Shqipëri?
Order of Physicians of Albania (Urdhri i Mjekëve): Sipas Ligjit nr. 123/2014, Urdhri i Mjekëve jep dhe heq licencat individuale për ushtrimin e profesionit të mjekut dhe mban regjistrin e anëtarëve të tij. Kërkojini psikiatrit licencën e tij nga Urdhri.