Về lòng tự trọng
Lòng tự trọng thấp ảnh hưởng đến cách chúng ta nhìn nhận bản thân, các mối quan hệ và quyết định của mình. Trị liệu giúp nhận diện những suy nghĩ tự chỉ trích, nhận ra điểm mạnh và xây dựng mối quan hệ thực tế và tử tế hơn với chính mình.
Nhà trị liệu tâm lý là những chuyên gia được đào tạo về một hoặc nhiều mô hình trị liệu tâm lý (tâm động học, hệ thống, nhân văn, nhận thức - hành vi…). Chức danh được bảo hộ và các yêu cầu khác nhau tùy theo quốc gia; hồ sơ hiển thị quá trình đào tạo và đăng ký của từng chuyên gia.
Chăm sóc sức khỏe tâm thần tại Việt Nam
Hệ thống y tế công · Hệ thống bệnh viện công và bảo hiểm y tế xã hội
Chăm sóc sức khỏe tâm thần chủ yếu do các bệnh viện tâm thần trung ương (Hà Nội và Biên Hòa), bệnh viện tâm thần tuyến tỉnh và một số bệnh viện tuyến huyện cung cấp; việc theo dõi tại cộng đồng chủ yếu dành cho bệnh tâm thần phân liệt và động kinh. Trầm cảm và lo âu chủ yếu được điều trị ở tuyến trung ương và tuyến tỉnh. Bảo hiểm y tế bao phủ phần lớn dân số, nhưng dịch vụ tâm lý lâm sàng chưa được chính thức chi trả.
Cách kiểm tra chuyên gia có giấy phép hành nghề
- Practising licence under the Law on Medical Examination and Treatment (Law No. 15/2023/QH15). Từ ngày 1 tháng 1 năm 2024, nhà tâm lý lâm sàng phải có giấy phép hành nghề (có thời hạn 5 năm) và được hành nghề tại các bệnh viện hoặc cơ sở tâm lý lâm sàng đã được cấp phép. Hãy yêu cầu xem giấy phép hành nghề.
- Practising licence under the Law on Medical Examination and Treatment (Law No. 15/2023/QH15). Bác sĩ, bao gồm bác sĩ tâm thần, phải có giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh. Hãy yêu cầu xem giấy phép hành nghề.
Bảo hiểm và phạm vi chi trả
Bảo hiểm y tế xã hội bao phủ khoảng 90% dân số và chi trả điều trị tâm thần, nhưng dịch vụ tâm lý lâm sàng chưa được chính thức chi trả.
Trợ giúp khẩn cấp tại Việt Nam
Nếu tính mạng của bạn hoặc người khác đang gặp nguy hiểm, hãy gọi ngay số khẩn cấp. Các dịch vụ sau có thể hỗ trợ bất cứ lúc nào:
Thông tin được rà soát vào tháng 11 năm 2026 · Nguồn: gov.uk, vietnamnews.vn, english.luatvietnam.vn, english.luatvietnam.vn
Những dấu hiệu cần lưu ý
Ai cũng có lúc nghi ngờ bản thân. Lòng tự trọng thấp có thể đang kìm hãm bạn khi bạn liên tục tự chỉ trích, cảm thấy mình chưa đủ tốt dù đạt được gì, so sánh bản thân một cách bất lợi với người khác, khó đón nhận lời khen, né tránh thử thách vì sợ thất bại, khó nói không, hoặc cảm thấy giá trị của mình do ý kiến người khác quyết định. Điều này thường đi kèm với lo âu hoặc tâm trạng buồn bã.
Điều gì có ích: phương pháp điều trị và chuyên gia
Chuyên gia tâm lý và nhà trị liệu tâm lý có thể giúp bạn nhận ra tiếng nói nội tâm khắt khe đến từ đâu và hình thành cái nhìn tử tế, thực tế hơn về bản thân. Liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT), liệu pháp tập trung vào lòng trắc ẩn, liệu pháp chấp nhận và cam kết (ACT) và liệu pháp lược đồ thường được sử dụng. Việc rèn luyện sự quyết đoán và đặt ranh giới thường được lồng ghép. Nếu lòng tự trọng thấp liên quan đến hình ảnh cơ thể hoặc ăn uống, có thể cần hỗ trợ chuyên biệt.
Khi nào cần tìm trợ giúp khẩn cấp
Riêng lòng tự trọng thấp hiếm khi là tình huống khẩn cấp, nhưng nó có thể đi kèm với trầm cảm. Nếu cảm giác vô giá trị dẫn đến ý nghĩ tự làm hại bản thân hoặc kết thúc cuộc sống, hãy liên hệ ngay với dịch vụ cấp cứu tại địa phương hoặc đến khoa cấp cứu gần nhất. Hãy nhanh chóng tìm trợ giúp nếu bạn đang bị bắt nạt, quấy rối hoặc bạo hành, hoặc nếu bạn đang nhịn ăn hay tự gây thương tích cho mình.
Bạn có thể làm gì trong lúc chờ đợi
Hãy để ý tiếng nói chỉ trích bên trong và tự hỏi liệu bạn có nói với một người bạn như vậy không. Ghi lại những thành tựu nhỏ và những phẩm chất người khác trân trọng ở bạn. Dành thời gian với những người đối xử tốt với bạn và giảm tiếp xúc với nội dung khiến bạn so sánh bản thân. Thử những thử thách nhỏ, tập nói không trong những tình huống ít rủi ro, và chăm sóc cơ thể bằng nghỉ ngơi và vận động.
Công việc của nhà trị liệu tâm lý là gì?
Nhà trị liệu tâm lý giúp mọi người hiểu và thay đổi các khuôn mẫu cảm xúc, quan hệ và hành vi thông qua một mối quan hệ trị liệu có cấu trúc. Công việc của họ được định hình bởi một hoặc nhiều mô hình, chẳng hạn như liệu pháp nhận thức - hành vi, tâm động học, hệ thống, nhân văn hoặc tích hợp. Họ làm việc với cá nhân, cặp đôi, gia đình hoặc nhóm, thường theo các buổi định kỳ, và dành thời gian ngoài buổi để ghi chép, chuẩn bị và tham gia giám sát chuyên môn cho chính mình.
Khi nào nên gặp nhà trị liệu tâm lý
Tâm lý trị liệu phù hợp với những người muốn làm việc sâu với những khó khăn lặp lại: lo âu, tâm trạng buồn bã, khuôn mẫu trong các mối quan hệ, lòng tự trọng, ảnh hưởng của những trải nghiệm trong quá khứ hoặc những bước chuyển lớn trong cuộc đời. Nó cũng có thể giúp ích khi bạn cảm thấy bế tắc mà không có chẩn đoán rõ ràng. Nếu bạn cần chẩn đoán chính thức, một đánh giá tâm lý cụ thể hoặc dùng thuốc, có thể cần có sự tham gia của chuyên gia tâm lý lâm sàng hoặc bác sĩ tâm thần.
Cách lựa chọn
Khi lựa chọn, hãy kiểm tra giấy phép và quá trình đào tạo, phương pháp họ sử dụng và liệu họ có kinh nghiệm với vấn đề bạn cần hay không. Hãy cân nhắc cả các yếu tố thực tế: ngôn ngữ, giá, địa điểm hoặc buổi trực tuyến và lịch trống. Mối quan hệ với chuyên gia rất quan trọng; nếu sau vài buổi bạn cảm thấy chưa phù hợp, việc thay đổi là hoàn toàn bình thường.
Câu hỏi thường gặp
Hệ thống y tế công ở Việt Nam có chi trả cho chăm sóc tâm lý không?
Chăm sóc sức khỏe tâm thần chủ yếu do các bệnh viện tâm thần trung ương (Hà Nội và Biên Hòa), bệnh viện tâm thần tuyến tỉnh và một số bệnh viện tuyến huyện cung cấp; việc theo dõi tại cộng đồng chủ yếu dành cho bệnh tâm thần phân liệt và động kinh. Trầm cảm và lo âu chủ yếu được điều trị ở tuyến trung ương và tuyến tỉnh. Bảo hiểm y tế bao phủ phần lớn dân số, nhưng dịch vụ tâm lý lâm sàng chưa được chính thức chi trả.
Làm thế nào để kiểm tra nhà trị liệu tâm lý có giấy phép hành nghề tại Việt Nam?
Practising licence under the Law on Medical Examination and Treatment (Law No. 15/2023/QH15): Từ ngày 1 tháng 1 năm 2024, nhà tâm lý lâm sàng phải có giấy phép hành nghề (có thời hạn 5 năm) và được hành nghề tại các bệnh viện hoặc cơ sở tâm lý lâm sàng đã được cấp phép. Hãy yêu cầu xem giấy phép hành nghề.