Về trị liệu cặp đôi
Trị liệu cặp đôi giúp hai người cải thiện giao tiếp, xử lý xung đột, xây dựng lại niềm tin sau khủng hoảng hoặc cùng nhau đưa ra quyết định, kể cả việc chia tay. Các buổi thường diễn ra chung, đôi khi có các buổi gặp riêng. Mục đích không phải là phân xử ai đúng mà là hiểu các khuôn mẫu giữa hai người.
Nhà trị liệu tâm lý là những chuyên gia được đào tạo về một hoặc nhiều mô hình trị liệu tâm lý (tâm động học, hệ thống, nhân văn, nhận thức - hành vi…). Chức danh được bảo hộ và các yêu cầu khác nhau tùy theo quốc gia; hồ sơ hiển thị quá trình đào tạo và đăng ký của từng chuyên gia.
Chăm sóc sức khỏe tâm thần tại Việt Nam
Hệ thống y tế công · Hệ thống bệnh viện công và bảo hiểm y tế xã hội
Chăm sóc sức khỏe tâm thần chủ yếu do các bệnh viện tâm thần trung ương (Hà Nội và Biên Hòa), bệnh viện tâm thần tuyến tỉnh và một số bệnh viện tuyến huyện cung cấp; việc theo dõi tại cộng đồng chủ yếu dành cho bệnh tâm thần phân liệt và động kinh. Trầm cảm và lo âu chủ yếu được điều trị ở tuyến trung ương và tuyến tỉnh. Bảo hiểm y tế bao phủ phần lớn dân số, nhưng dịch vụ tâm lý lâm sàng chưa được chính thức chi trả.
Cách kiểm tra chuyên gia có giấy phép hành nghề
- Practising licence under the Law on Medical Examination and Treatment (Law No. 15/2023/QH15). Từ ngày 1 tháng 1 năm 2024, nhà tâm lý lâm sàng phải có giấy phép hành nghề (có thời hạn 5 năm) và được hành nghề tại các bệnh viện hoặc cơ sở tâm lý lâm sàng đã được cấp phép. Hãy yêu cầu xem giấy phép hành nghề.
- Practising licence under the Law on Medical Examination and Treatment (Law No. 15/2023/QH15). Bác sĩ, bao gồm bác sĩ tâm thần, phải có giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh. Hãy yêu cầu xem giấy phép hành nghề.
Bảo hiểm và phạm vi chi trả
Bảo hiểm y tế xã hội bao phủ khoảng 90% dân số và chi trả điều trị tâm thần, nhưng dịch vụ tâm lý lâm sàng chưa được chính thức chi trả.
Trợ giúp khẩn cấp tại Việt Nam
Nếu tính mạng của bạn hoặc người khác đang gặp nguy hiểm, hãy gọi ngay số khẩn cấp. Các dịch vụ sau có thể hỗ trợ bất cứ lúc nào:
Thông tin được rà soát vào tháng 11 năm 2026 · Nguồn: gov.uk, vietnamnews.vn, english.luatvietnam.vn, english.luatvietnam.vn
Những dấu hiệu cần lưu ý
Cặp đôi nào cũng có lúc cãi nhau. Có lẽ đã đến lúc tìm trợ giúp khi những cuộc cãi vã giống nhau cứ lặp lại mà không được giải quyết, các cuộc trò chuyện nhanh chóng biến thành chỉ trích hoặc im lặng, bạn thấy cô đơn ngay trong mối quan hệ, tình cảm hay chuyện chăn gối phai nhạt và điều đó khiến bạn lo lắng, niềm tin bị đổ vỡ, hoặc một thay đổi lớn như có em bé, bệnh tật hay chuyển nhà đã làm mất cân bằng. Việc cân nhắc chia tay cũng là một lý do để tìm đến chuyên gia.
Điều gì có ích: phương pháp điều trị và chuyên gia
Các phương pháp trị liệu cặp đôi có bằng chứng tốt bao gồm liệu pháp tập trung vào cảm xúc, liệu pháp hành vi tích hợp cho cặp đôi, liệu pháp nhận thức - hành vi cho cặp đôi và phương pháp Gottman. Chuyên gia tư vấn hôn nhân, chuyên gia tâm lý và nhà trị liệu tâm lý được đào tạo về trị liệu cặp đôi thường là người dẫn dắt, và chuyên gia tình dục học có thể giúp khi vấn đề tình dục là trọng tâm. Trị liệu có thể giúp các cặp đôi gắn kết lại, hoặc chia tay với ít tổn thương hơn, đặc biệt khi có con cái.
Khi nào cần tìm trợ giúp khẩn cấp
Nếu có bạo lực thể chất, đe dọa, ép buộc tình dục, hoặc bạn cảm thấy sợ người bạn đời, sự an toàn của bạn là ưu tiên hàng đầu: hãy liên hệ với dịch vụ cấp cứu tại địa phương nếu bạn đang gặp nguy hiểm tức thời, và tìm kiếm hỗ trợ chuyên biệt về bạo lực gia đình. Trị liệu cặp đôi không được khuyến nghị trong những tình huống này. Hãy tìm trợ giúp khẩn cấp nếu có ai đó có ý nghĩ tự tử hoặc làm hại người khác.
Bạn có thể làm gì trong lúc chờ đợi
Hãy chọn những lúc bình tĩnh để nói về các chủ đề khó, thay vì giữa lúc đang cãi nhau. Cố gắng diễn đạt cảm xúc và nhu cầu của mình thay vì chỉ trích. Hãy tạm dừng nếu căng thẳng leo thang và thống nhất sẽ quay lại sau. Dành thời gian cho những khoảnh khắc gắn kết nhỏ. Cùng nhau đọc thông tin đáng tin cậy về các mối quan hệ cũng có thể mở ra những cuộc trò chuyện hữu ích.
Công việc của nhà trị liệu tâm lý là gì?
Nhà trị liệu tâm lý giúp mọi người hiểu và thay đổi các khuôn mẫu cảm xúc, quan hệ và hành vi thông qua một mối quan hệ trị liệu có cấu trúc. Công việc của họ được định hình bởi một hoặc nhiều mô hình, chẳng hạn như liệu pháp nhận thức - hành vi, tâm động học, hệ thống, nhân văn hoặc tích hợp. Họ làm việc với cá nhân, cặp đôi, gia đình hoặc nhóm, thường theo các buổi định kỳ, và dành thời gian ngoài buổi để ghi chép, chuẩn bị và tham gia giám sát chuyên môn cho chính mình.
Khi nào nên gặp nhà trị liệu tâm lý
Tâm lý trị liệu phù hợp với những người muốn làm việc sâu với những khó khăn lặp lại: lo âu, tâm trạng buồn bã, khuôn mẫu trong các mối quan hệ, lòng tự trọng, ảnh hưởng của những trải nghiệm trong quá khứ hoặc những bước chuyển lớn trong cuộc đời. Nó cũng có thể giúp ích khi bạn cảm thấy bế tắc mà không có chẩn đoán rõ ràng. Nếu bạn cần chẩn đoán chính thức, một đánh giá tâm lý cụ thể hoặc dùng thuốc, có thể cần có sự tham gia của chuyên gia tâm lý lâm sàng hoặc bác sĩ tâm thần.
Cách lựa chọn
Khi lựa chọn, hãy kiểm tra giấy phép và quá trình đào tạo, phương pháp họ sử dụng và liệu họ có kinh nghiệm với vấn đề bạn cần hay không. Hãy cân nhắc cả các yếu tố thực tế: ngôn ngữ, giá, địa điểm hoặc buổi trực tuyến và lịch trống. Mối quan hệ với chuyên gia rất quan trọng; nếu sau vài buổi bạn cảm thấy chưa phù hợp, việc thay đổi là hoàn toàn bình thường.
Câu hỏi thường gặp
Hệ thống y tế công ở Việt Nam có chi trả cho chăm sóc tâm lý không?
Chăm sóc sức khỏe tâm thần chủ yếu do các bệnh viện tâm thần trung ương (Hà Nội và Biên Hòa), bệnh viện tâm thần tuyến tỉnh và một số bệnh viện tuyến huyện cung cấp; việc theo dõi tại cộng đồng chủ yếu dành cho bệnh tâm thần phân liệt và động kinh. Trầm cảm và lo âu chủ yếu được điều trị ở tuyến trung ương và tuyến tỉnh. Bảo hiểm y tế bao phủ phần lớn dân số, nhưng dịch vụ tâm lý lâm sàng chưa được chính thức chi trả.
Làm thế nào để kiểm tra nhà trị liệu tâm lý có giấy phép hành nghề tại Việt Nam?
Practising licence under the Law on Medical Examination and Treatment (Law No. 15/2023/QH15): Từ ngày 1 tháng 1 năm 2024, nhà tâm lý lâm sàng phải có giấy phép hành nghề (có thời hạn 5 năm) và được hành nghề tại các bệnh viện hoặc cơ sở tâm lý lâm sàng đã được cấp phép. Hãy yêu cầu xem giấy phép hành nghề.