Rreth temës: ankth
Ankthi bëhet problem kur shqetësimi, tensioni ose paniku janë të shpeshta, të vështira për t’u kontrolluar dhe fillojnë të kufizojnë jetën e përditshme. Terapia psikologjike, veçanërisht qasjet konjitivo-biheviorale, ka dëshmi të forta për trajtimin e çrregullimeve të ankthit. Një seancë e parë me psikolog zakonisht eksploron çfarë e shkakton ankthin, si shfaqet në trup dhe në mendime, dhe cilat objektiva dëshironi të punoni.
Psikoanalistët punojnë me terapi psikoanalitike ose psikodinamike, e cila eksploron si përvojat e kaluara dhe modelet e pavetëdijshme formësojnë ndjenjat dhe marrëdhëniet e tanishme. Zakonisht është një proces më i gjatë dhe i thelluar. Formimi dhe titujt ndryshojnë sipas vendit: kontrolloni formimin e çdo profesionisti.
Si të merrni kujdes për shëndetin mendor – Shqipëri
Sistemi publik i shëndetësisë · Shërbimi publik shëndetësor: mjekët e familjes, Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor dhe spitalet psikiatrike, të mbuluara nga Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël. Më shumë informacion
Si të verifikoni që një profesionist është i licencuar
- Order of Psychologists of Albania (Urdhri i Psikologut). Sipas Ligjit nr. 40/2016, çdo psikolog që ushtron profesionin në Shqipëri duhet të jetë i regjistruar në Urdhër dhe të ketë licencë, e cila rinovohet çdo pesë vjet. Kontrolloni emrin e psikologut në regjistrin publik të Urdhrit. Kërkoni në regjistrin zyrtar
- Order of Physicians of Albania (Urdhri i Mjekëve). Sipas Ligjit nr. 123/2014, Urdhri i Mjekëve jep dhe heq licencat individuale për ushtrimin e profesionit të mjekut dhe mban regjistrin e anëtarëve të tij. Kërkojini psikiatrit licencën e tij nga Urdhri.
Sigurimi dhe mbulimi
Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor mbulon shërbimet e shëndetit mendor me referim dhe barnat psikotrope të rimbursueshme. Barnat që nuk janë në listën e rimbursimit paguhen nga xhepi.
Ndihmë urgjente – Shqipëri
Nëse jeta juaj ose e dikujt tjetër është në rrezik, telefononi menjëherë numrin e urgjencës. Këto shërbime mund t'ju ndihmojnë në çdo kohë:
- 127 · Ambulancia (Urgjenca)
Informacioni u rishikua në nëntor 2026 · Burimet: gov.uk, urdhriipsikologut.al, regjistri.urdhriipsikologut.al, qsut.gov.al
Shenja që duhen vënë re
Pak ankth është normal para një provimi ose një bisede të vështirë. Ia vlen ta shqyrtoni kur shqetësimi duket i vazhdueshëm dhe i vështirë për t'u fikur, kur shmangni vende ose situata për shkak të tij, ose kur vini re shpesh simptoma fizike si rrahje të shpejta të zemrës, shtrëngim në gjoks, marramendje, shqetësime në stomak ose gjumë të keq. Valët e papritura të frikës intensive, të quajtura sulme paniku, janë një tjetër shenjë e zakonshme.
Çfarë ndihmon: trajtime dhe profesionistë
Terapia konjitivo-sjellore (TKS) ka provat më të forta për shumicën e problemeve të ankthit, shpesh duke përfshirë ekspozimin gradual ndaj situatave që ju trembin. Terapia e pranimit dhe angazhimit (ACT) dhe qasjet e bazuara në vëmendjen e plotë (mindfulness) mund të ndihmojnë gjithashtu. Trajtimin zakonisht e drejtojnë psikologët, psikologët klinikë dhe psikoterapistët. Një psikiatër ose mjeku familjar mund të vlerësojë nëse medikamentet mund të jenë të dobishme krahas terapisë, sidomos kur ankthi është i rëndë ose i zgjatur.
Kur të kërkoni ndihmë urgjente
Kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore nëse keni dhimbje gjoksi, gulçim ose simptoma që nuk i keni pasur kurrë më parë, pasi këto duhen kontrolluar për të përjashtuar një shkak fizik. Nëse ankthi shoqërohet me mendime për t'i dhënë fund jetës ose për të dëmtuar veten, kontaktoni menjëherë shërbimet lokale të urgjencës ose shkoni në urgjencën më të afërt. Nuk keni pse të prisni për një takim.
Çfarë mund të bëni ndërkohë
Ndërsa kërkoni mbështetje, përpiquni të mbani orare të rregullta gjumi dhe ushqimi, të lëvizni shumicën e ditëve dhe të pakësoni kafeinën dhe alkoolin, që mund ta përkeqësojnë ankthin. Frymëmarrja e ngadaltë mund të ndihmojë në momentet kulmore. Shmangia e situatave që ju trembin sjell lehtësim tani, por priret ta rrisë ankthin, prandaj hapat e vegjël dhe gradualë janë më të mirë. Flisni me dikë që i besoni dhe mbështetuni te burime të besueshme shëndetësore.
Çfarë bën një psikoanalist?
Psikoanalisti punon me njerëz që duan të eksplorojnë si përvojat e hershme, dëshirat, konfliktet dhe modelet e pavetëdijshme ndikojnë në mënyrën si ndiejnë, lidhen dhe zgjedhin sot. Në punën e përditshme dëgjon me vëmendje, ndihmon të lidhen vështirësitë e tanishme me historinë personale dhe u kushton vëmendje ëndrrave, përsëritjeve dhe marrëdhënies me analistin. Seancat zakonisht janë të shpeshta dhe procesi priret të jetë afatgjatë.
Kur mund t'ju ndihmojë një psikoanalist?
Psikoanaliza ose terapia psikodinamike mund t'ju përshtatet nëse vini re modele që përsëriten në marrëdhënie, një ndjenjë të vazhdueshme zbrazëtie ose pakënaqësie, ose dëshironi ta kuptoni veten në thellësi dhe jeni të hapur ndaj një procesi më të gjatë. Nëse ju nevojitet lehtësim i shpejtë për një simptomë specifike, si sulmet e panikut ose një fobi, një qasje e strukturuar si terapia konjitivo-sjellore (TKS) mund të jetë më e përshtatshme si hap i parë.
Si të zgjidhni
Kur zgjidhni, kontrolloni licencën dhe formimin, qasjen që përdor profesionisti dhe nëse ka përvojë me atë që ju nevojitet. Merrni parasysh edhe aspektet praktike: gjuhën, çmimin, vendndodhjen ose seancat online dhe disponueshmërinë. Marrëdhënia me profesionistin ka shumë rëndësi; nëse pas disa seancash nuk ndiheni mirë, është krejt në rregull ta ndryshoni.
Pyetjet e bëra shpesh
A e mbulon sistemi publik i shëndetësisë kujdesin psikologjik në vendin: Shqipëri?
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël.
Si mund të verifikoj që një psikoanalist është i licencuar në vendin: Shqipëri?
Order of Psychologists of Albania (Urdhri i Psikologut): Sipas Ligjit nr. 40/2016, çdo psikolog që ushtron profesionin në Shqipëri duhet të jetë i regjistruar në Urdhër dhe të ketë licencë, e cila rinovohet çdo pesë vjet. Kontrolloni emrin e psikologut në regjistrin publik të Urdhrit.