Rreth temës: traumë
Pas një përvoje traumatike është e zakonshme të keni kujtime ndërhyrëse, makthe, mbivigjilencë ose të shmangni gjithçka që ju kujton ngjarjen. Kur këto vazhdojnë, terapitë e fokusuara te trauma si EMDR ose CBT e fokusuar te trauma mund të ndihmojnë. Kërkoni një psikolog ose psikoterapist me trajnim specifik për traumën.
Terapist është fjala e përditshme për një profesionist që ofron terapi me bisedë: në varësi të vendit, mund të jetë psikolog, psikoterapist, këshillues i licencuar, terapist martese dhe familjeje ose punonjës social klinik. Profilet tregojnë titullin e vërtetë, formimin dhe regjistrimin e çdo terapisti.
Si të merrni kujdes për shëndetin mendor – Shqipëri
Sistemi publik i shëndetësisë · Shërbimi publik shëndetësor: mjekët e familjes, Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor dhe spitalet psikiatrike, të mbuluara nga Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël. Më shumë informacion
Si të verifikoni që një profesionist është i licencuar
- Order of Psychologists of Albania (Urdhri i Psikologut). Sipas Ligjit nr. 40/2016, çdo psikolog që ushtron profesionin në Shqipëri duhet të jetë i regjistruar në Urdhër dhe të ketë licencë, e cila rinovohet çdo pesë vjet. Kontrolloni emrin e psikologut në regjistrin publik të Urdhrit. Kërkoni në regjistrin zyrtar
- Order of Physicians of Albania (Urdhri i Mjekëve). Sipas Ligjit nr. 123/2014, Urdhri i Mjekëve jep dhe heq licencat individuale për ushtrimin e profesionit të mjekut dhe mban regjistrin e anëtarëve të tij. Kërkojini psikiatrit licencën e tij nga Urdhri.
Sigurimi dhe mbulimi
Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor mbulon shërbimet e shëndetit mendor me referim dhe barnat psikotrope të rimbursueshme. Barnat që nuk janë në listën e rimbursimit paguhen nga xhepi.
Ndihmë urgjente – Shqipëri
Nëse jeta juaj ose e dikujt tjetër është në rrezik, telefononi menjëherë numrin e urgjencës. Këto shërbime mund t'ju ndihmojnë në çdo kohë:
- 127 · Ambulancia (Urgjenca)
Informacioni u rishikua në nëntor 2026 · Burimet: gov.uk, urdhriipsikologut.al, regjistri.urdhriipsikologut.al, qsut.gov.al
Shenja që duhen vënë re
Pas një ngjarjeje të frikshme ose dërrmuese, është normale të ndiheni të tronditur për një kohë. Ia vlen të kërkoni ndihmë kur, disa javë më vonë, keni ende kujtime ndërhyrëse ose makthe, jeni vazhdimisht në gatishmëri, trembeni lehtë, shmangni gjithçka që ju kujton çfarë ndodhi, ndiheni të mpirë ose të shkëputur, ose vini re se po ndikon në gjumin, marrëdhëniet ose punën tuaj. Trauma mund të vijë edhe nga përvoja të përsëritura në fëmijëri.
Çfarë ndihmon: trajtime dhe profesionistë
Terapitë e fokusuara te trauma kanë prova të forta, sidomos terapia konjitivo-sjellore e fokusuar te trauma (TKS-FT), terapia e përpunimit konjitiv, ekspozimi i zgjatur dhe EMDR. Profesionistët kryesorë janë psikologët, psikologët klinikë dhe psikoterapistët me formim specifik për traumën. Në traumën komplekse, terapia shpesh fillon me ndërtimin e sigurisë dhe të rregullimit emocional. Një psikiatër mund të vlerësojë nëse medikamentet mund të ndihmojnë me simptoma si problemet e gjumit ose ankthi i rëndë.
Kur të kërkoni ndihmë urgjente
Nëse jeni në rrezik tani, ose personi që ju dëmtoi përbën ende kërcënim, kontaktoni shërbimet lokale të urgjencës. Kërkoni ndihmë urgjente edhe nëse keni mendime për t'i dhënë fund jetës ose për të dëmtuar veten, ose nëse ndiheni plotësisht të shkëputur nga realiteti. Pas një sulmi fizik ose seksual, kujdesi mjekësor është i rëndësishëm edhe nëse nuk ka plagë të dukshme.
Çfarë mund të bëni ndërkohë
Jini të durueshëm me veten: reagimet tuaja janë përgjigje ndaj diçkaje jonormale. Përpiquni të mbani rutina të thjeshta, gjumin dhe vaktet, dhe të kaloni kohë me njerëz që ju bëjnë të ndiheni të sigurt. Teknikat e rikthimit në të tashmen (grounding), si vënia re e asaj që shihni dhe dëgjoni rreth jush, mund të ndihmojnë kur kujtimet ndërhyjnë. Shmangni alkoolin ose drogat për të mpirë ndjenjat, dhe zgjidhni vetë kur dhe me kë ta ndani historinë tuaj.
Çfarë bën një terapist?
Një terapist ju ndihmon të flisni për atë që ju shqetëson dhe të gjeni mënyra praktike për t’u ndier më mirë dhe për t’i përballuar gjërat më mirë. Gjatë seancave ai dëgjon, bën pyetje, ju ndihmon të vini re modele në mendimet, emocionet dhe marrëdhëniet tuaja dhe bie dakord me ju për objektivat. Në varësi të formimit të tij, mund të përdorë qasje konjitive-sjellore, humaniste, sistemike, psikodinamike ose qasje të tjera të bazuara në prova, me individë, çifte, familje ose grupe.
Kur mund t'ju ndihmojë një terapist?
Ka kuptim të kërkoni një terapist kur stresi, ankthi, gjendja e rënë shpirtërore, zia, problemet në marrëdhënie, një ndryshim i vështirë ose pasojat e përvojave të së kaluarës fillojnë të rëndojnë në jetën tuaj të përditshme, ose kur thjesht dëshironi një hapësirë për ta kuptuar veten më mirë. Nëse simptomat janë të rënda, nëse mund t’ju duhen ilaçe ose ka shenja të një shkaku mjekësor, përfshini edhe mjekun tuaj ose një psikiatër.
Si të zgjidhni
Kur zgjidhni, kontrolloni licencën dhe formimin, qasjen që përdor profesionisti dhe nëse ka përvojë me atë që ju nevojitet. Merrni parasysh edhe aspektet praktike: gjuhën, çmimin, vendndodhjen ose seancat online dhe disponueshmërinë. Marrëdhënia me profesionistin ka shumë rëndësi; nëse pas disa seancash nuk ndiheni mirë, është krejt në rregull ta ndryshoni.
Pyetjet e bëra shpesh
A e mbulon sistemi publik i shëndetësisë kujdesin psikologjik në vendin: Shqipëri?
Mjekët e familjes ofrojnë kujdesin e nivelit të parë për shëndetin mendor dhe i referojnë pacientët në Qendrat Komunitare të Shëndetit Mendor (rreth 10 në të gjithë vendin) ose në repartet psikiatrike me shtrim në Tiranë, Shkodër, Elbasan dhe Vlorë. Pacientët që ndjekin sistemin e referimit mund t'i përdorin shërbimet dytësore pa pagesë, dhe barnat psikotrope të listës rimbursohen. Në disa qendra publike të shëndetit mendor punojnë psikologë, por numri i tyre është i vogël.
Si mund të verifikoj që një terapist është i licencuar në vendin: Shqipëri?
Order of Psychologists of Albania (Urdhri i Psikologut): Sipas Ligjit nr. 40/2016, çdo psikolog që ushtron profesionin në Shqipëri duhet të jetë i regjistruar në Urdhër dhe të ketë licencë, e cila rinovohet çdo pesë vjet. Kontrolloni emrin e psikologut në regjistrin publik të Urdhrit.